https://himalaya-wiki.org/index.php?action=history&feed=atom&title=Kultura_wedyjska 2026-04-04T10:12:43Z Historia wersji tej strony wiki MediaWiki 1.39.6 https://himalaya-wiki.org/index.php?title=Kultura_wedyjska&diff=13168&oldid=prev 2024-03-26T23:33:23Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="pl"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← poprzednia wersja</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">Wersja z 00:33, 27 mar 2024</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l6">Linia 6:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">Linia 6:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*[[Atharwaweda]] - zbiór mantr magicznych, medycznych i sakralnych spisanych przez wieszcza [[Atharwan]]a.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*[[Atharwaweda]] - zbiór mantr magicznych, medycznych i sakralnych spisanych przez wieszcza [[Atharwan]]a.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Sanhity, choć są dziełami przede wszystkim liturgicznymi, zawierają też, zwłaszcza [[Rygweda]] i [[Atharwaweda]], hymny spekulatywne, najstarsze zabytki indyjskiej myśli filozoficznej, duchowej i mistycznej.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Sanhity, choć są dziełami przede wszystkim liturgicznymi, zawierają też, zwłaszcza [[Rygweda]] i [[Atharwaweda]], hymny spekulatywne, najstarsze zabytki indyjskiej myśli filozoficznej, duchowej i mistycznej.</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Półwysep Indyjski – obejmujący główne kraje Indii, Nepalu, SIkhimu i Bhutanu, Kaszmiru i dorzecza Indusu – jest siedliskiem panującej od pradziejów kultury wedyjskiej. Starożytne źródła potwierdzają, że jeszcze w czasach, gdy w Europie leżał lodowiec, na Półwyspie kwitła bogata kultura przy której rozwijały się różnorodne dziedziny nauki, w tym medycyna, architektura, matematyka oraz astrologia. </ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''Późniejsze warstwy tekstów Wedy to kolejno:'''</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''Późniejsze warstwy tekstów Wedy to kolejno:'''</div></td></tr> </table>

Azim https://himalaya-wiki.org/index.php?title=Kultura_wedyjska&diff=13167&oldid=prev 2024-03-26T23:30:09Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="pl"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← poprzednia wersja</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">Wersja z 00:30, 27 mar 2024</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l28">Linia 28:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">Linia 28:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Osiadłe w Indiach ludy indoeuropejskie dzieliły się na cztery warny, dosłownie barwy, określające relacje do Świętej Wedy:</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Osiadłe w Indiach ludy indoeuropejskie dzieliły się na cztery warny, dosłownie barwy, określające relacje do Świętej Wedy:</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*Brahmanowie - warna panująca, kapłani składający ofiarę wedyjską. Brahmany, teksty związane z rytuałem ofiarnym, są pisane przez Brahmanów. Brahmani w imieniu wspólnoty utrzymywali kontakt ze światem sakralnym, ze sferami bóstw i bogiń. Zgodnie z tradycją Brahman oznacza również, Absolut, najwyższą Energię. Brahmanom przypada słoneczny kolor biały.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*Brahmanowie - warna panująca, kapłani składający ofiarę wedyjską. Brahmany, teksty związane z rytuałem ofiarnym, są pisane przez Brahmanów. Brahmani w imieniu wspólnoty utrzymywali kontakt ze światem sakralnym, ze sferami bóstw i bogiń. Zgodnie z tradycją Brahman oznacza również, Absolut, najwyższą Energię. Brahmanom przypada słoneczny kolor biały<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">. '''Przewodnicy'''. Stworzeni do tego, by się uczyć i przekazywać wiedzę. Sprawdzają się m.in. jako: nauczyciele, przewodnicy duchowi, mentorzy, doradcy, guru. Lubią pracować w samotności, przedkładają mądrość i studiowanie nad pieniądze czy sławę. Ich mocne strony są związane przede wszystkim z gotowością do służenia innym swoją wiedzą i pomagania im w odkrywaniu potencjału i sensu życia</ins>.  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*Kszatrijowie - wojownicy, kierujący społeczeństwem i zapewniający ochronę ludowi. Symbolizowani przez kolor czerwony.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*Kszatrijowie - wojownicy, kierujący społeczeństwem i zapewniający ochronę ludowi. Symbolizowani przez kolor czerwony<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">. '''Przywódcy'''. Lubią tworzyć rozwiązania, więc dobrze odnajdują się m.in. jako pracownicy wojskowości, policji, sądownictwa i adwokatury, w służbach porządkowych czy w polityce. Niekoniecznie jednak pożądają najwyższych stanowisk, równie skutecznie jak prezesi będą wpływać na innych jako menedżerowie średniego szczebla</ins>.  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*Waiśjowie - dzierżą władzę ekonomiczną ponieważ zajmują się rolnictwem, rzemiosłem, budownictwem i handlem. Kolor żółty i błękitny.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*Waiśjowie - dzierżą władzę ekonomiczną ponieważ zajmują się rolnictwem, rzemiosłem, budownictwem i handlem. Kolor żółty i błękitny<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">. '''Twórcy'''. Ich narzędziem jest działanie, w tym rzemiosło; zdolni przekonać innych do swoich pomysłów, są innowacyjni i łatwo nawiązują kontakty. Takie osoby często widać na pierwszym planie: na estradzie, w telewizji, ale i wśród specjalistów od PR, marketingu czy sprzedaży. Jednak mimo życia w ciągłym biegu i przywiązania do sukcesu, pieniędzy oraz przyjemności nie są powierzchowni ani nie spychają obowiązków na innych, wprost przeciwnie: są zdeterminowani i konsekwentni, pracują równie intensywnie, jak się bawią</ins>.  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*Śudrowie - słudzy, najemnicy, parobkowie - wykluczeni są z rytuału wedyjskiego, a status niższy od śudrów mają jeszcze tak zwani niedotykalni oraz wykluczeni czyli [[ćandala|ćandalowie]].</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*Śudrowie - słudzy, najemnicy, parobkowie<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">, pracownicy </ins>- wykluczeni są z rytuału wedyjskiego, a status niższy od śudrów mają jeszcze tak zwani niedotykalni oraz wykluczeni czyli [[ćandala|ćandalowie]]<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">. '''Wykonawcy'''. To osoby świetnie odnajdujące się we wdrażaniu wieloetapowych procesów, długodystansowcy, idealni jako tzw. prawa ręka. Są pomocni, zdolni do eksperymentowania, choć dążą do stabilizacji i bezpieczeństwa. Jeśli skupią się na rezultatach i zarobkach, grozi im łapanie wielu srok za ogon, co może odbić się na jakości. Bywa, że porażka podcina im skrzydła, odbiera poczucie wartości i wprawia w niepokój. Jeśli jednak dobrze rozpoznają swoje powołanie, będę ciężko pracować, akceptować stan rzeczy, a dążąc do osiągnięcia wartościowego celu, nie zapomną o rodzinie i wspieraniu innych</ins>.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Zbawienne ofiary wedyjskie mogą składać wyłącznie członkowie trzech pierwszych warn będąc w stanie czystości rytualnej, ponieważ ideologia ich życia odpowiadała teologii.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Zbawienne ofiary wedyjskie mogą składać wyłącznie członkowie trzech pierwszych warn będąc w stanie czystości rytualnej, ponieważ ideologia ich życia odpowiadała teologii.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> </table>

Azim https://himalaya-wiki.org/index.php?title=Kultura_wedyjska&diff=13166&oldid=prev 2024-03-26T23:16:32Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="pl"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← poprzednia wersja</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">Wersja z 00:16, 27 mar 2024</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l38">Linia 38:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">Linia 38:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*[[Djaus]] lub Djau, bóg światła - Djaus jest wspólnym przodkiem wszystkich bogów, ojcem bóstw nieba. Jest bogiem czczonym przez wszystkich Ariów zanim rozdzielili się na indoeuropejskie grupy. Inne grupy pochodzące od Ariów czy Indoarjów zwały go Zeusem, Jupiterem, Dzeusem bądź Jowiszem, Perunem. W starożytnej Grecji i Rzymie uważano go za najważniejszego boga, za króla bogów. Jednak w Indiach utracił on swą pozycję na rzecz innych bogów nieba, a sam stał się ucieleśnieniem świetlistych niebios i mieszkaniem bogów. W Rygwedzie bóstwo nieba Dhjaus oraz bogini ziemi [[Prithiwi]]  zostali połączeni i nazywa się ich '''Djawaprithiwi''' – niebo i ziemia, i w takiej postaci oddaje się im cześć. Wszyscy pozostali bogowie powstali z nieba i ziemi. Uważa się więc, że wszyscy bogowie pochodzą z jednego niebiańskiego rodu świetlistych dewów.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*[[Djaus]] lub Djau, bóg światła - Djaus jest wspólnym przodkiem wszystkich bogów, ojcem bóstw nieba. Jest bogiem czczonym przez wszystkich Ariów zanim rozdzielili się na indoeuropejskie grupy. Inne grupy pochodzące od Ariów czy Indoarjów zwały go Zeusem, Jupiterem, Dzeusem bądź Jowiszem, Perunem. W starożytnej Grecji i Rzymie uważano go za najważniejszego boga, za króla bogów. Jednak w Indiach utracił on swą pozycję na rzecz innych bogów nieba, a sam stał się ucieleśnieniem świetlistych niebios i mieszkaniem bogów. W Rygwedzie bóstwo nieba Dhjaus oraz bogini ziemi [[Prithiwi]]  zostali połączeni i nazywa się ich '''Djawaprithiwi''' – niebo i ziemia, i w takiej postaci oddaje się im cześć. Wszyscy pozostali bogowie powstali z nieba i ziemi. Uważa się więc, że wszyscy bogowie pochodzą z jednego niebiańskiego rodu świetlistych dewów.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*[[Waruna]] - bóstwo władzy nad światami wodnymi, duch żywiołu wody. Jest to stare bóstwo sfery sakralnej, które pilnuje porządku kosmicznego, czyli powszechnego prawa [[rta]] i zasad odpłaty. [[Waruna]] [[Dewa]] do dziś jest czczony jako bóstwo wód i świata astralnego. Waruna [[Dewa]] jest wszechwiedzący, spogląda z góry na świat, zna każdą myśl każdego człowieka, niezależnie od tego na jak dalekim krańcu globu ktoś przebywa. Zna też karman czyli prawo odpłaty. To bóstwo symbolizuje prawo przyczyny i skutku i kontroluje postępowanie ludzi. Jego rolą jest więc dbanie o ludzi i temperowanie ich zgodnie z prawem karmana i [[ryta|rytą]]. Według niektórych współczesnych badaczy Waruna mógł być prototypem uniwersalnego władcy czyli ćakrawartina. Święta [[Rygweda]] często mówi o Warunie jako o bóstwie deszczu i wody, gdyż deszcz pochodzi z nieba. Z czasem został bogiem wody. W tajemnej mantrze, kiedy wykonuje się w buddyzmie trzyczęściową tormę, jednym z bogów nieba jest Waruna, zatem tradycje dharmiczne znają Warunę.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*[[Waruna]] - bóstwo władzy nad światami wodnymi, duch żywiołu wody. Jest to stare bóstwo sfery sakralnej, które pilnuje porządku kosmicznego, czyli powszechnego prawa [[rta]] i zasad odpłaty. [[Waruna]] [[Dewa]] do dziś jest czczony jako bóstwo wód i świata astralnego. Waruna [[Dewa]] jest wszechwiedzący, spogląda z góry na świat, zna każdą myśl każdego człowieka, niezależnie od tego na jak dalekim krańcu globu ktoś przebywa. Zna też karman czyli prawo odpłaty. To bóstwo symbolizuje prawo przyczyny i skutku i kontroluje postępowanie ludzi. Jego rolą jest więc dbanie o ludzi i temperowanie ich zgodnie z prawem karmana i [[ryta|rytą]]. Według niektórych współczesnych badaczy Waruna mógł być prototypem uniwersalnego władcy czyli ćakrawartina. Święta [[Rygweda]] często mówi o Warunie jako o bóstwie deszczu i wody, gdyż deszcz pochodzi z nieba. Z czasem został bogiem wody. W tajemnej mantrze, kiedy wykonuje się w buddyzmie trzyczęściową tormę, jednym z bogów nieba jest Waruna, zatem tradycje dharmiczne znają Warunę.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*[[Indra]] - bóstwo nieba, władca aniołów oraz marszałek aniołów walczących z siłami ciemności, niszczycieli wrogów światłości. Obecnie Indra jest także bóstwem grzmotu i deszczu, bóstwem gromu z jasnego nieba, [[Perun]]em i [[Zeus]]em Indii.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*[[Indra]] - bóstwo nieba, władca aniołów oraz marszałek aniołów walczących z siłami ciemności, niszczycieli wrogów światłości. Obecnie Indra jest także bóstwem grzmotu i deszczu, bóstwem gromu z jasnego nieba, [[Perun]]em i [[Zeus]]em Indii<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">. Jedna czwarta łącznej liczby hymnów w Rygwedzie poświęcona jest Indrze, możemy więc zobaczyć jakim szacunkiem się cieszy władca niebian. Po tybetańsku nazywany Gjadźin (brgya byin). W okresie wedyjskim uznawany za najpotężniejszego, najważniejszego i najbardziej uwielbianego boga, opiekuna mieszkańców Indii pochodzących od [[Dewa|Dewów]]. W buddyzmie [[Indra]] jest władcą bogów i gospodarzem boskiego pałacu Widżaja w niebie trzydziestu trzech. W Laja Jodze Indra jest władcą pierwszej [[czakra|ćakry]] u podstawy tułowia. Jadący na złotym rydwanie zaprzężonym w dwa konie, z orszakiem Marutów, aby pokonać Wrytrę, króla demonów, Indra jest przez Aryan jak i Hindusów uznawany za bóstwo opiekuńcze i bóstwo szlachetnej wojny. Ostatecznie przyjmuje postać króla bogów, samradży</ins>.  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*[[Aświnowie]] - młodsze bóstwa bliźniacze, bracia końscy, krążące po niebie, gwarantujące płodność i potomstwo.  </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*[[Aświnowie]] - młodsze bóstwa bliźniacze, bracia końscy, krążące po niebie, gwarantujące płodność i potomstwo.  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> </table>

Azim https://himalaya-wiki.org/index.php?title=Kultura_wedyjska&diff=13165&oldid=prev 2024-03-26T23:10:08Z

<p>uzupełnienie hasła</p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="pl"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← poprzednia wersja</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">Wersja z 00:10, 27 mar 2024</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l39">Linia 39:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">Linia 39:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*[[Waruna]] - bóstwo władzy nad światami wodnymi, duch żywiołu wody. Jest to stare bóstwo sfery sakralnej, które pilnuje porządku kosmicznego, czyli powszechnego prawa [[rta]] i zasad odpłaty. [[Waruna]] [[Dewa]] do dziś jest czczony jako bóstwo wód i świata astralnego. Waruna [[Dewa]] jest wszechwiedzący, spogląda z góry na świat, zna każdą myśl każdego człowieka, niezależnie od tego na jak dalekim krańcu globu ktoś przebywa. Zna też karman czyli prawo odpłaty. To bóstwo symbolizuje prawo przyczyny i skutku i kontroluje postępowanie ludzi. Jego rolą jest więc dbanie o ludzi i temperowanie ich zgodnie z prawem karmana i [[ryta|rytą]]. Według niektórych współczesnych badaczy Waruna mógł być prototypem uniwersalnego władcy czyli ćakrawartina. Święta [[Rygweda]] często mówi o Warunie jako o bóstwie deszczu i wody, gdyż deszcz pochodzi z nieba. Z czasem został bogiem wody. W tajemnej mantrze, kiedy wykonuje się w buddyzmie trzyczęściową tormę, jednym z bogów nieba jest Waruna, zatem tradycje dharmiczne znają Warunę.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*[[Waruna]] - bóstwo władzy nad światami wodnymi, duch żywiołu wody. Jest to stare bóstwo sfery sakralnej, które pilnuje porządku kosmicznego, czyli powszechnego prawa [[rta]] i zasad odpłaty. [[Waruna]] [[Dewa]] do dziś jest czczony jako bóstwo wód i świata astralnego. Waruna [[Dewa]] jest wszechwiedzący, spogląda z góry na świat, zna każdą myśl każdego człowieka, niezależnie od tego na jak dalekim krańcu globu ktoś przebywa. Zna też karman czyli prawo odpłaty. To bóstwo symbolizuje prawo przyczyny i skutku i kontroluje postępowanie ludzi. Jego rolą jest więc dbanie o ludzi i temperowanie ich zgodnie z prawem karmana i [[ryta|rytą]]. Według niektórych współczesnych badaczy Waruna mógł być prototypem uniwersalnego władcy czyli ćakrawartina. Święta [[Rygweda]] często mówi o Warunie jako o bóstwie deszczu i wody, gdyż deszcz pochodzi z nieba. Z czasem został bogiem wody. W tajemnej mantrze, kiedy wykonuje się w buddyzmie trzyczęściową tormę, jednym z bogów nieba jest Waruna, zatem tradycje dharmiczne znają Warunę.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*[[Indra]] - bóstwo nieba, władca aniołów oraz marszałek aniołów walczących z siłami ciemności, niszczycieli wrogów światłości. Obecnie Indra jest także bóstwem grzmotu i deszczu, bóstwem gromu z jasnego nieba, [[Perun]]em i [[Zeus]]em Indii.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*[[Indra]] - bóstwo nieba, władca aniołów oraz marszałek aniołów walczących z siłami ciemności, niszczycieli wrogów światłości. Obecnie Indra jest także bóstwem grzmotu i deszczu, bóstwem gromu z jasnego nieba, [[Perun]]em i [[Zeus]]em Indii.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*[[Aświnowie]] - młodsze bóstwa bliźniacze, bracia końscy, krążące po niebie, gwarantujące płodność i potomstwo.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*[[Aświnowie]] - młodsze bóstwa bliźniacze, bracia końscy, krążące po niebie, gwarantujące płodność i potomstwo.  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Wedyjska kultura duchowa polega na mistyce składania ofiar bóstwom nieba, archaniołom, bogom i boginiom wyznaczającym rytm wszechświata. Ofiara ze zwierząt, składana na ogniu, wyjednuje u bóstwa przychylność i nieśmiertelność. Ariowie (Arjanie) budowali ołtarze rytualne z pięciu warstw cegieł lub kamieni, oznaczających pięć światów i pięć pór roku oraz pięciu sfer świadomości duchowej. Na ołtarzach rozpalany jest święty ogień [[Agni]]. Bóg Agni zawsze jest kapłanem składającym ofiarę dla niebios w imieniu ludzi. Na szczycie stosu drewna kładzie się liść lotosu, symbol ziemi. Sprawujący obrzęd brahmani dbają by przebiegał on w sposób doskonały.  </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''Bogini [[Uszas]]''' - Uszas jest starożytną boginią, utożsamianą ze wschodem słońca i jutrzenką, ze świtem i brzaskiem. Nazwa Eos w grece i Aurora w łacinie mają generalnie to samo pochodzenie, co Uszas. W czasach, gdy Ariowie mieszkali w Dorzeczu Pięciu Rzek, czyli w Pendżabie, świt był wyjątkowo piękny. Widząc te przepiękne zjawiska, wedyjski poeci i wieszczowie nie mogli się oprzeć, by nie wyśpiewywać pochwał, a więc ta bogini otwierała przestworza od wschodu, rozpraszała noc i potrafiła usunąć niebezpieczeństwa, jakie niosły [[demony]] i ciemności. Hymny do tejże bogini są w Wedach szczególnie piękne i są też jednymi z najliczniejszych. Mówi się, że [[Uszas]] jest przyjaciółką ludzi i zawsze promienieje uśmiechem, jak młoda dziewczyna. Choć jej ciało nigdy się nie starzeje, to ona sama ogranicza długość ludzkiego życia. Najpiękniejsze poetycko hymny wedyjskie to pochwały Waruny, boga wody, zaś hymny o najpiękniejszej symbolice dotyczą bogini Śri [[Uszas]], nie tylko zresztą w literaturze indyjskiej, lecz także w najpiękniejszych pieśniach i poematach światowej literatury religijnej. </ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''</ins>Wedyjska kultura duchowa<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">''' </ins>polega na mistyce składania ofiar bóstwom nieba, archaniołom, bogom i boginiom wyznaczającym rytm wszechświata. Ofiara ze zwierząt, składana na ogniu, wyjednuje u bóstwa przychylność i nieśmiertelność. Ariowie (Arjanie) budowali ołtarze rytualne z pięciu warstw cegieł lub kamieni, oznaczających pięć światów i pięć pór roku oraz pięciu sfer świadomości duchowej. Na ołtarzach rozpalany jest święty ogień [[Agni]]. Bóg Agni zawsze jest kapłanem składającym ofiarę dla niebios w imieniu ludzi. Na szczycie stosu drewna kładzie się liść lotosu, symbol ziemi. Sprawujący obrzęd brahmani dbają by przebiegał on w sposób doskonały.  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[Category:Hasło]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[Category:Hasło]]</div></td></tr> </table>

Azim https://himalaya-wiki.org/index.php?title=Kultura_wedyjska&diff=13164&oldid=prev 2024-03-26T23:04:14Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="pl"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← poprzednia wersja</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">Wersja z 00:04, 27 mar 2024</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l37">Linia 37:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">Linia 37:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*[[Djaus]] lub Djau, bóg światła - Djaus jest wspólnym przodkiem wszystkich bogów, ojcem bóstw nieba. Jest bogiem czczonym przez wszystkich Ariów zanim rozdzielili się na indoeuropejskie grupy. Inne grupy pochodzące od Ariów czy Indoarjów zwały go Zeusem, Jupiterem, Dzeusem bądź Jowiszem, Perunem. W starożytnej Grecji i Rzymie uważano go za najważniejszego boga, za króla bogów. Jednak w Indiach utracił on swą pozycję na rzecz innych bogów nieba, a sam stał się ucieleśnieniem świetlistych niebios i mieszkaniem bogów. W Rygwedzie bóstwo nieba Dhjaus oraz bogini ziemi [[Prithiwi]]  zostali połączeni i nazywa się ich '''Djawaprithiwi''' – niebo i ziemia, i w takiej postaci oddaje się im cześć. Wszyscy pozostali bogowie powstali z nieba i ziemi. Uważa się więc, że wszyscy bogowie pochodzą z jednego niebiańskiego rodu świetlistych dewów.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*[[Djaus]] lub Djau, bóg światła - Djaus jest wspólnym przodkiem wszystkich bogów, ojcem bóstw nieba. Jest bogiem czczonym przez wszystkich Ariów zanim rozdzielili się na indoeuropejskie grupy. Inne grupy pochodzące od Ariów czy Indoarjów zwały go Zeusem, Jupiterem, Dzeusem bądź Jowiszem, Perunem. W starożytnej Grecji i Rzymie uważano go za najważniejszego boga, za króla bogów. Jednak w Indiach utracił on swą pozycję na rzecz innych bogów nieba, a sam stał się ucieleśnieniem świetlistych niebios i mieszkaniem bogów. W Rygwedzie bóstwo nieba Dhjaus oraz bogini ziemi [[Prithiwi]]  zostali połączeni i nazywa się ich '''Djawaprithiwi''' – niebo i ziemia, i w takiej postaci oddaje się im cześć. Wszyscy pozostali bogowie powstali z nieba i ziemi. Uważa się więc, że wszyscy bogowie pochodzą z jednego niebiańskiego rodu świetlistych dewów.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*[[Waruna]] - bóstwo władzy nad światami wodnymi, duch żywiołu wody. Jest to stare bóstwo sfery sakralnej, które pilnuje porządku kosmicznego, czyli powszechnego prawa [[rta]] i zasad odpłaty. [[Waruna]] [[Dewa]] do dziś jest czczony jako bóstwo wód i świata astralnego. Waruna [[Dewa]] jest wszechwiedzący, spogląda z góry na świat, zna każdą myśl każdego człowieka, niezależnie od tego na jak dalekim krańcu globu ktoś przebywa. Zna też karman czyli prawo odpłaty. To bóstwo symbolizuje prawo przyczyny i skutku i kontroluje postępowanie ludzi. Jego rolą jest więc dbanie o ludzi i temperowanie ich zgodnie z prawem karmana i [[ryta|rytą]]. Według niektórych współczesnych badaczy Waruna mógł być prototypem uniwersalnego władcy czyli ćakrawartina.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*[[Waruna]] - bóstwo władzy nad światami wodnymi, duch żywiołu wody. Jest to stare bóstwo sfery sakralnej, które pilnuje porządku kosmicznego, czyli powszechnego prawa [[rta]] i zasad odpłaty. [[Waruna]] [[Dewa]] do dziś jest czczony jako bóstwo wód i świata astralnego. Waruna [[Dewa]] jest wszechwiedzący, spogląda z góry na świat, zna każdą myśl każdego człowieka, niezależnie od tego na jak dalekim krańcu globu ktoś przebywa. Zna też karman czyli prawo odpłaty. To bóstwo symbolizuje prawo przyczyny i skutku i kontroluje postępowanie ludzi. Jego rolą jest więc dbanie o ludzi i temperowanie ich zgodnie z prawem karmana i [[ryta|rytą]]. Według niektórych współczesnych badaczy Waruna mógł być prototypem uniwersalnego władcy czyli ćakrawartina<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">. Święta [[Rygweda]] często mówi o Warunie jako o bóstwie deszczu i wody, gdyż deszcz pochodzi z nieba. Z czasem został bogiem wody. W tajemnej mantrze, kiedy wykonuje się w buddyzmie trzyczęściową tormę, jednym z bogów nieba jest Waruna, zatem tradycje dharmiczne znają Warunę</ins>.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*[[Indra]] - bóstwo nieba, władca aniołów oraz marszałek aniołów walczących z siłami ciemności, niszczycieli wrogów światłości. Obecnie Indra jest także bóstwem grzmotu i deszczu, bóstwem gromu z jasnego nieba, [[Perun]]em i [[Zeus]]em Indii.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*[[Indra]] - bóstwo nieba, władca aniołów oraz marszałek aniołów walczących z siłami ciemności, niszczycieli wrogów światłości. Obecnie Indra jest także bóstwem grzmotu i deszczu, bóstwem gromu z jasnego nieba, [[Perun]]em i [[Zeus]]em Indii.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*[[Aświnowie]] - młodsze bóstwa bliźniacze, bracia końscy, krążące po niebie, gwarantujące płodność i potomstwo.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*[[Aświnowie]] - młodsze bóstwa bliźniacze, bracia końscy, krążące po niebie, gwarantujące płodność i potomstwo.</div></td></tr> </table>

Azim https://himalaya-wiki.org/index.php?title=Kultura_wedyjska&diff=13163&oldid=prev 2024-03-26T23:01:20Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="pl"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← poprzednia wersja</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">Wersja z 00:01, 27 mar 2024</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l37">Linia 37:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">Linia 37:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*[[Djaus]] lub Djau, bóg światła - Djaus jest wspólnym przodkiem wszystkich bogów, ojcem bóstw nieba. Jest bogiem czczonym przez wszystkich Ariów zanim rozdzielili się na indoeuropejskie grupy. Inne grupy pochodzące od Ariów czy Indoarjów zwały go Zeusem, Jupiterem, Dzeusem bądź Jowiszem, Perunem. W starożytnej Grecji i Rzymie uważano go za najważniejszego boga, za króla bogów. Jednak w Indiach utracił on swą pozycję na rzecz innych bogów nieba, a sam stał się ucieleśnieniem świetlistych niebios i mieszkaniem bogów. W Rygwedzie bóstwo nieba Dhjaus oraz bogini ziemi [[Prithiwi]]  zostali połączeni i nazywa się ich '''Djawaprithiwi''' – niebo i ziemia, i w takiej postaci oddaje się im cześć. Wszyscy pozostali bogowie powstali z nieba i ziemi. Uważa się więc, że wszyscy bogowie pochodzą z jednego niebiańskiego rodu świetlistych dewów.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*[[Djaus]] lub Djau, bóg światła - Djaus jest wspólnym przodkiem wszystkich bogów, ojcem bóstw nieba. Jest bogiem czczonym przez wszystkich Ariów zanim rozdzielili się na indoeuropejskie grupy. Inne grupy pochodzące od Ariów czy Indoarjów zwały go Zeusem, Jupiterem, Dzeusem bądź Jowiszem, Perunem. W starożytnej Grecji i Rzymie uważano go za najważniejszego boga, za króla bogów. Jednak w Indiach utracił on swą pozycję na rzecz innych bogów nieba, a sam stał się ucieleśnieniem świetlistych niebios i mieszkaniem bogów. W Rygwedzie bóstwo nieba Dhjaus oraz bogini ziemi [[Prithiwi]]  zostali połączeni i nazywa się ich '''Djawaprithiwi''' – niebo i ziemia, i w takiej postaci oddaje się im cześć. Wszyscy pozostali bogowie powstali z nieba i ziemi. Uważa się więc, że wszyscy bogowie pochodzą z jednego niebiańskiego rodu świetlistych dewów.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*[[Waruna]] - bóstwo władzy nad światami wodnymi, duch żywiołu wody. Jest to stare bóstwo sfery sakralnej, które pilnuje porządku kosmicznego, czyli powszechnego prawa [[rta]] i zasad odpłaty. [[Waruna]] [[Dewa]] do dziś jest czczony jako bóstwo wód i świata astralnego.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*[[Waruna]] - bóstwo władzy nad światami wodnymi, duch żywiołu wody. Jest to stare bóstwo sfery sakralnej, które pilnuje porządku kosmicznego, czyli powszechnego prawa [[rta]] i zasad odpłaty. [[Waruna]] [[Dewa]] do dziś jest czczony jako bóstwo wód i świata astralnego<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">. Waruna [[Dewa]] jest wszechwiedzący, spogląda z góry na świat, zna każdą myśl każdego człowieka, niezależnie od tego na jak dalekim krańcu globu ktoś przebywa. Zna też karman czyli prawo odpłaty. To bóstwo symbolizuje prawo przyczyny i skutku i kontroluje postępowanie ludzi. Jego rolą jest więc dbanie o ludzi i temperowanie ich zgodnie z prawem karmana i [[ryta|rytą]]. Według niektórych współczesnych badaczy Waruna mógł być prototypem uniwersalnego władcy czyli ćakrawartina</ins>.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*[[Indra]] - bóstwo nieba, władca aniołów oraz marszałek aniołów walczących z siłami ciemności, niszczycieli wrogów światłości. Obecnie Indra jest także bóstwem grzmotu i deszczu, bóstwem gromu z jasnego nieba, [[Perun]]em i [[Zeus]]em Indii.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*[[Indra]] - bóstwo nieba, władca aniołów oraz marszałek aniołów walczących z siłami ciemności, niszczycieli wrogów światłości. Obecnie Indra jest także bóstwem grzmotu i deszczu, bóstwem gromu z jasnego nieba, [[Perun]]em i [[Zeus]]em Indii.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*[[Aświnowie]] - młodsze bóstwa bliźniacze, bracia końscy, krążące po niebie, gwarantujące płodność i potomstwo.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*[[Aświnowie]] - młodsze bóstwa bliźniacze, bracia końscy, krążące po niebie, gwarantujące płodność i potomstwo.</div></td></tr> </table>

Azim https://himalaya-wiki.org/index.php?title=Kultura_wedyjska&diff=13162&oldid=prev 2024-03-26T22:02:36Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="pl"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← poprzednia wersja</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">Wersja z 23:02, 26 mar 2024</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l36">Linia 36:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">Linia 36:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''Podobnie jak społeczność Ariów tak i świat bogów podzielony jest w zależności od swojej funkcji:'''</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''Podobnie jak społeczność Ariów tak i świat bogów podzielony jest w zależności od swojej funkcji:'''</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">*[[Djaus]] lub Djau, bóg światła - Djaus jest wspólnym przodkiem wszystkich bogów, ojcem bóstw nieba. Jest bogiem czczonym przez wszystkich Ariów zanim rozdzielili się na indoeuropejskie grupy. Inne grupy pochodzące od Ariów czy Indoarjów zwały go Zeusem, Jupiterem, Dzeusem bądź Jowiszem, Perunem. W starożytnej Grecji i Rzymie uważano go za najważniejszego boga, za króla bogów. Jednak w Indiach utracił on swą pozycję na rzecz innych bogów nieba, a sam stał się ucieleśnieniem świetlistych niebios i mieszkaniem bogów. W Rygwedzie bóstwo nieba Dhjaus oraz bogini ziemi [[Prithiwi]]  zostali połączeni i nazywa się ich '''Djawaprithiwi''' – niebo i ziemia, i w takiej postaci oddaje się im cześć. Wszyscy pozostali bogowie powstali z nieba i ziemi. Uważa się więc, że wszyscy bogowie pochodzą z jednego niebiańskiego rodu świetlistych dewów.</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*[[Waruna]] - bóstwo władzy nad światami wodnymi, duch żywiołu wody. Jest to stare bóstwo sfery sakralnej, które pilnuje porządku kosmicznego, czyli powszechnego prawa [[rta]] i zasad odpłaty. [[Waruna]] [[Dewa]] do dziś jest czczony jako bóstwo wód i świata astralnego.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*[[Waruna]] - bóstwo władzy nad światami wodnymi, duch żywiołu wody. Jest to stare bóstwo sfery sakralnej, które pilnuje porządku kosmicznego, czyli powszechnego prawa [[rta]] i zasad odpłaty. [[Waruna]] [[Dewa]] do dziś jest czczony jako bóstwo wód i świata astralnego.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*[[Indra]] - bóstwo nieba, władca aniołów oraz marszałek aniołów walczących z siłami ciemności, niszczycieli wrogów światłości. Obecnie Indra jest także bóstwem grzmotu i deszczu, bóstwem gromu z jasnego nieba, [[Perun]]em i [[Zeus]]em Indii.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*[[Indra]] - bóstwo nieba, władca aniołów oraz marszałek aniołów walczących z siłami ciemności, niszczycieli wrogów światłości. Obecnie Indra jest także bóstwem grzmotu i deszczu, bóstwem gromu z jasnego nieba, [[Perun]]em i [[Zeus]]em Indii.</div></td></tr> </table>

Azim https://himalaya-wiki.org/index.php?title=Kultura_wedyjska&diff=13161&oldid=prev 2024-03-26T21:53:56Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="pl"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← poprzednia wersja</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">Wersja z 22:53, 26 mar 2024</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l19">Linia 19:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">Linia 19:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*'''[[Sanskryt]]''' -  najstarsza z literatur subkontynentu indyjskiego, rozwijająca się do 1500 p.e.ch., do czasów dzisiejszych, najbujniej jednak do końca XII wieku. Najstarszymi zachowanymi tekstami są cztery sanhity: [[Rygweda]], [[Samaweda]], [[Jadźurweda]], [[Atharwaweda]], będące częścią indyjskiego objawienia - [[śruti]] i koncentrujące się wokół idei ofiary wedyjskiej.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*'''[[Sanskryt]]''' -  najstarsza z literatur subkontynentu indyjskiego, rozwijająca się do 1500 p.e.ch., do czasów dzisiejszych, najbujniej jednak do końca XII wieku. Najstarszymi zachowanymi tekstami są cztery sanhity: [[Rygweda]], [[Samaweda]], [[Jadźurweda]], [[Atharwaweda]], będące częścią indyjskiego objawienia - [[śruti]] i koncentrujące się wokół idei ofiary wedyjskiej.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*'''[[Dharma]]''' - porządek kosmiczny i społeczny, swoją harmonią zapobiegający chaosowi. Poza dharmą powszechną, obowiązującą wszystkie istoty na świecie, są też dharmy szczegółowe, w praktyce ważniejsze, różne dla poszczególnych warn wedyjskich i hinduskich. Przestrzeganie praw własnej dharmy, swadharmy, jest niezbędnym warunkiem polepszenia swego losu w następnym wcieleniu oraz wyzwolenia z sansary. Troska o dharmę została powierzona brahmanom.  </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*'''[[Dharma]]''' - porządek kosmiczny i społeczny, swoją harmonią zapobiegający chaosowi. Poza dharmą powszechną, obowiązującą wszystkie istoty na świecie, są też dharmy szczegółowe, w praktyce ważniejsze, różne dla poszczególnych warn wedyjskich i hinduskich. Przestrzeganie praw własnej dharmy, swadharmy, jest niezbędnym warunkiem polepszenia swego losu w następnym wcieleniu oraz wyzwolenia z sansary. Troska o dharmę została powierzona brahmanom.  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*Rygweda - najstarszy zabytek literatury indoaryjskiej, najważniejsza z Czterech [[Weda|Wed]]. Sanhita Rygweda składa się z 1028 utworów metrycznych zwanych ryć -&quot;hymn&quot;, &quot;pieśń&quot; - związanych przede wszystkim z rytuałem ofiarnym i adresowanych do różnych bóstw, głównie [[Agni]]ego i [[Indra|Indry]]. Ryće ułożono w dziesięć &quot;kręgów&quot;, w kształcie [[mandala|mandali]]. Teksty Rygwedy powstały przypuszczalnie około XXV-XV w. p.e.ch. Rygweda jest o wiele starsza od pozostałych Wed i stanowi ich podstawę, korzeń. Jest to zbiór hymnów natury, stworzonych przez aryjskich poetów, w których rozpoznają w siłach przyrody bogów czy władców nieba. Pozostałe trzy [[Wedy]] cytują również Rygwedę. Jest to więc nie tylko ważny starożytny indyjski tekst, ale również istotne źródło historyczne do badania indyjskiej religii i mitologii. Dziewiętnastowieczny niemiecki naukowiec i indolog, Paul Duessen, napisał, że „nie ma możliwości poznania indyjskiej filozofii bez znajomości Rygwedy” i jest to prawda, [[satja]].</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''[[</ins>Rygweda<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]]''' </ins>- najstarszy zabytek literatury indoaryjskiej, najważniejsza z Czterech [[Weda|Wed]]. Sanhita Rygweda składa się z 1028 utworów metrycznych zwanych ryć -&quot;hymn&quot;, &quot;pieśń&quot; - związanych przede wszystkim z rytuałem ofiarnym i adresowanych do różnych bóstw, głównie [[Agni]]ego i [[Indra|Indry]]. Ryće ułożono w dziesięć &quot;kręgów&quot;, w kształcie [[mandala|mandali]]. Teksty Rygwedy powstały przypuszczalnie około XXV-XV w. p.e.ch. Rygweda jest o wiele starsza od pozostałych Wed i stanowi ich podstawę, korzeń. Jest to zbiór hymnów natury, stworzonych przez aryjskich poetów, w których rozpoznają w siłach przyrody bogów czy władców nieba. Pozostałe trzy [[Wedy]] cytują również Rygwedę. Jest to więc nie tylko ważny starożytny indyjski tekst, ale również istotne źródło historyczne do badania indyjskiej religii i mitologii. Dziewiętnastowieczny niemiecki naukowiec i indolog, Paul Duessen, napisał, że „nie ma możliwości poznania indyjskiej filozofii bez znajomości Rygwedy” i jest to prawda, [[satja]].</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*Samaweda - tworzą ja hymny zawarte w Rygwedzie, uzupełnione jednak o zapis melodyczny, przeznaczone do śpiewania przez kapłana-kantora udgatar, podczas ceremonii ofiarnych.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*Samaweda - tworzą ja hymny zawarte w Rygwedzie, uzupełnione jednak o zapis melodyczny, przeznaczone do śpiewania przez kapłana-kantora udgatar, podczas ceremonii ofiarnych.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*Jadźurweda - &quot;mszał&quot; wedyjski, stanowi zbiór tekstów rytualnych, zwanych jadźus, używanych podczas ceremonii ofiarnych przez kapłana-oficjanta [[adhwarju]]. Tekst Jadźurwedy zachował się w pięciu różniących się wersjach zaliczanych do Jadźurwedy Białej lub Jadźurwedy Czarnej.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*Jadźurweda - &quot;mszał&quot; wedyjski, stanowi zbiór tekstów rytualnych, zwanych jadźus, używanych podczas ceremonii ofiarnych przez kapłana-oficjanta [[adhwarju]]. Tekst Jadźurwedy zachował się w pięciu różniących się wersjach zaliczanych do Jadźurwedy Białej lub Jadźurwedy Czarnej.</div></td></tr> </table>

Azim https://himalaya-wiki.org/index.php?title=Kultura_wedyjska&diff=13160&oldid=prev 2024-03-26T21:53:13Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="pl"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← poprzednia wersja</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">Wersja z 22:53, 26 mar 2024</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l19">Linia 19:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">Linia 19:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*'''[[Sanskryt]]''' -  najstarsza z literatur subkontynentu indyjskiego, rozwijająca się do 1500 p.e.ch., do czasów dzisiejszych, najbujniej jednak do końca XII wieku. Najstarszymi zachowanymi tekstami są cztery sanhity: [[Rygweda]], [[Samaweda]], [[Jadźurweda]], [[Atharwaweda]], będące częścią indyjskiego objawienia - [[śruti]] i koncentrujące się wokół idei ofiary wedyjskiej.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*'''[[Sanskryt]]''' -  najstarsza z literatur subkontynentu indyjskiego, rozwijająca się do 1500 p.e.ch., do czasów dzisiejszych, najbujniej jednak do końca XII wieku. Najstarszymi zachowanymi tekstami są cztery sanhity: [[Rygweda]], [[Samaweda]], [[Jadźurweda]], [[Atharwaweda]], będące częścią indyjskiego objawienia - [[śruti]] i koncentrujące się wokół idei ofiary wedyjskiej.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*'''[[Dharma]]''' - porządek kosmiczny i społeczny, swoją harmonią zapobiegający chaosowi. Poza dharmą powszechną, obowiązującą wszystkie istoty na świecie, są też dharmy szczegółowe, w praktyce ważniejsze, różne dla poszczególnych warn wedyjskich i hinduskich. Przestrzeganie praw własnej dharmy, swadharmy, jest niezbędnym warunkiem polepszenia swego losu w następnym wcieleniu oraz wyzwolenia z sansary. Troska o dharmę została powierzona brahmanom.  </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*'''[[Dharma]]''' - porządek kosmiczny i społeczny, swoją harmonią zapobiegający chaosowi. Poza dharmą powszechną, obowiązującą wszystkie istoty na świecie, są też dharmy szczegółowe, w praktyce ważniejsze, różne dla poszczególnych warn wedyjskich i hinduskich. Przestrzeganie praw własnej dharmy, swadharmy, jest niezbędnym warunkiem polepszenia swego losu w następnym wcieleniu oraz wyzwolenia z sansary. Troska o dharmę została powierzona brahmanom.  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*Rygweda - najstarszy zabytek literatury indoaryjskiej, najważniejsza z Czterech [[Weda|Wed]]. Sanhita Rygweda składa się z 1028 utworów metrycznych zwanych ryć -&quot;hymn&quot;, &quot;pieśń&quot; - związanych przede wszystkim z rytuałem ofiarnym i adresowanych do różnych bóstw, głównie [[Agni]]ego i [[Indra|Indry]]. Ryće ułożono w dziesięć &quot;kręgów&quot;, w kształcie [[mandala|mandali]]. Teksty Rygwedy powstały przypuszczalnie około XXV-XV w. p.e.ch.  </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*Rygweda - najstarszy zabytek literatury indoaryjskiej, najważniejsza z Czterech [[Weda|Wed]]. Sanhita Rygweda składa się z 1028 utworów metrycznych zwanych ryć -&quot;hymn&quot;, &quot;pieśń&quot; - związanych przede wszystkim z rytuałem ofiarnym i adresowanych do różnych bóstw, głównie [[Agni]]ego i [[Indra|Indry]]. Ryće ułożono w dziesięć &quot;kręgów&quot;, w kształcie [[mandala|mandali]]. Teksty Rygwedy powstały przypuszczalnie około XXV-XV w. p.e.ch<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">. Rygweda jest o wiele starsza od pozostałych Wed i stanowi ich podstawę, korzeń. Jest to zbiór hymnów natury, stworzonych przez aryjskich poetów, w których rozpoznają w siłach przyrody bogów czy władców nieba. Pozostałe trzy [[Wedy]] cytują również Rygwedę. Jest to więc nie tylko ważny starożytny indyjski tekst, ale również istotne źródło historyczne do badania indyjskiej religii i mitologii. Dziewiętnastowieczny niemiecki naukowiec i indolog, Paul Duessen, napisał, że „nie ma możliwości poznania indyjskiej filozofii bez znajomości Rygwedy” i jest to prawda, [[satja]]</ins>.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*Samaweda - tworzą ja hymny zawarte w Rygwedzie, uzupełnione jednak o zapis melodyczny, przeznaczone do śpiewania przez kapłana-kantora udgatar, podczas ceremonii ofiarnych.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*Samaweda - tworzą ja hymny zawarte w Rygwedzie, uzupełnione jednak o zapis melodyczny, przeznaczone do śpiewania przez kapłana-kantora udgatar, podczas ceremonii ofiarnych.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*Jadźurweda - &quot;mszał&quot; wedyjski, stanowi zbiór tekstów rytualnych, zwanych jadźus, używanych podczas ceremonii ofiarnych przez kapłana-oficjanta [[adhwarju]]. Tekst Jadźurwedy zachował się w pięciu różniących się wersjach zaliczanych do Jadźurwedy Białej lub Jadźurwedy Czarnej.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*Jadźurweda - &quot;mszał&quot; wedyjski, stanowi zbiór tekstów rytualnych, zwanych jadźus, używanych podczas ceremonii ofiarnych przez kapłana-oficjanta [[adhwarju]]. Tekst Jadźurwedy zachował się w pięciu różniących się wersjach zaliczanych do Jadźurwedy Białej lub Jadźurwedy Czarnej.</div></td></tr> </table>

Azim https://himalaya-wiki.org/index.php?title=Kultura_wedyjska&diff=13159&oldid=prev 2024-03-26T21:46:48Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="pl"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← poprzednia wersja</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">Wersja z 22:46, 26 mar 2024</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l36">Linia 36:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">Linia 36:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''Podobnie jak społeczność Ariów tak i świat bogów podzielony jest w zależności od swojej funkcji:'''</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''Podobnie jak społeczność Ariów tak i świat bogów podzielony jest w zależności od swojej funkcji:'''</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*[[Waruna]] - bóstwo władzy nad światami wodnymi, duch żywiołu wody. Jest to stare bóstwo sfery sakralnej, które pilnuje porządku kosmicznego, czyli powszechnego prawa rta i zasad odpłaty. Waruna Dewa do dziś jest czczony jako bóstwo wód i świata astralnego.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*[[Waruna]] - bóstwo władzy nad światami wodnymi, duch żywiołu wody. Jest to stare bóstwo sfery sakralnej, które pilnuje porządku kosmicznego, czyli powszechnego prawa <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>rta<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>i zasad odpłaty. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>Waruna<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] [[</ins>Dewa<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>do dziś jest czczony jako bóstwo wód i świata astralnego.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*[[Indra]] - bóstwo nieba, władca aniołów oraz marszałek aniołów walczących z siłami ciemności, niszczycieli wrogów światłości. Obecnie Indra jest także bóstwem grzmotu i deszczu, bóstwem gromu z jasnego nieba, <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Perunem </del>Indii.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*[[Indra]] - bóstwo nieba, władca aniołów oraz marszałek aniołów walczących z siłami ciemności, niszczycieli wrogów światłości. Obecnie Indra jest także bóstwem grzmotu i deszczu, bóstwem gromu z jasnego nieba, <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[Perun]]em i [[Zeus]]em </ins>Indii.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*[[Aświnowie]] - młodsze bóstwa bliźniacze, krążące po niebie, gwarantujące płodność i potomstwo.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*[[Aświnowie]] - młodsze bóstwa bliźniacze<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">, bracia końscy</ins>, krążące po niebie, gwarantujące płodność i potomstwo.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Wedyjska kultura duchowa polega na mistyce składania ofiar bóstwom nieba, archaniołom, bogom i boginiom wyznaczającym rytm wszechświata. Ofiara ze zwierząt, składana na ogniu, wyjednuje u bóstwa przychylność i nieśmiertelność. Ariowie (Arjanie) budowali ołtarze rytualne z pięciu warstw cegieł lub kamieni, oznaczających pięć światów i pięć pór roku oraz pięciu sfer świadomości duchowej. Na ołtarzach rozpalany jest święty ogień [[Agni]]. Bóg Agni zawsze jest kapłanem składającym ofiarę dla niebios w imieniu ludzi. Na szczycie stosu drewna kładzie się liść lotosu, symbol ziemi. Sprawujący obrzęd brahmani dbają by przebiegał on w sposób doskonały.  </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Wedyjska kultura duchowa polega na mistyce składania ofiar bóstwom nieba, archaniołom, bogom i boginiom wyznaczającym rytm wszechświata. Ofiara ze zwierząt, składana na ogniu, wyjednuje u bóstwa przychylność i nieśmiertelność. Ariowie (Arjanie) budowali ołtarze rytualne z pięciu warstw cegieł lub kamieni, oznaczających pięć światów i pięć pór roku oraz pięciu sfer świadomości duchowej. Na ołtarzach rozpalany jest święty ogień [[Agni]]. Bóg Agni zawsze jest kapłanem składającym ofiarę dla niebios w imieniu ludzi. Na szczycie stosu drewna kładzie się liść lotosu, symbol ziemi. Sprawujący obrzęd brahmani dbają by przebiegał on w sposób doskonały.  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[Category:Hasło]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[Category:Hasło]]</div></td></tr> </table>

Azim