Himalaya-Wiki - Wkład użytkownika [pl]

Wazifa

2026-09-16T15:53:37Z

Caroli:

[[Image:Wazifa.jpg|right]]

'''Wazifa''', ang. Wasifa, Atrybuty Boga, Święte Imiona, po arabsku także أسماء الله الحسنى Asma'ullah al-ḥusnā, dosłownie "piękne imiona Boga" – to w [[sufizm]]ie cudowne przymioty odnoszące się do [[Allah]], Boga, [[Absolut]]u. Według hadisów, Święty [[Prorok]] [[Muhammad]] modląc się wzywał Boga jego przynajmniej 99 "najpiękniejszymi imionami", chociaż w samym Koranie, uwzględniając formy Świętych Imion oraz frazy mamy ich kilkanaście więcej. Następne pokolenia sufich oraz mistyków muzułmańskich zebrały epitety użyte w Świętym [[Koran]]ie, tworząc ich listy.

Każda wazifa, każde Święte Imię Boga, pisane jest z przedimkiem "al-" (ar-, as-, ad-, an-, asz-, az- etc), przykładowo: '''Al-'Aḥad''' (الاحد) Jedyny; '''Ar-Rahman''' (الرحمن) Miłosierny, Litościwy; '''As-Salam''' (السلام) Pokój, Spokojny, Błogosławiony; '''An-Nur''' (النور) Światło.

Tradycje mistyczne z obszaru duchowości sufickiej i muzułmańskiej mówią, że Bóg Stwórca ma 100 lub 101 imion, acz czasem wspomina się, że setne znane jest tylko Jemu. Dlatego też przyjmuje się, że lista 99 wazif (wazaif) wyczerpuje wszystkie podane ludziom do wiadomości atrybuty Allah Boga, co jest nie do końca ścisłe. W Świętym Koranie chociażby kilkakrotnie (2.105, 3.74, 8.29, 57.21, 57.29, 62.4) pojawia się też określenie '''Dhu'l Fazl al Azim''' (ذو الفضل العظيم) "Pan nieskończonej chwały", jako jedno ze Świętych Imion Boga; jednak aby zachować liczbę 99 imion, wyżej podany boski przymiot nie jest podawany na listach jako jedno z Imion Boga, niejako pozostaje tajemnym, tylko wtajemniczonych w sufizm lub mistykę muzułmańską (tasawwuf).

== Linki zewnętrzne ==

[http://zakon-sufi.blogspot.com/ Portal nauk duchowych i społecznych tradycyjnych szkół i zakonów sufickich w Polsce]

[http://sufi-chishty.blogspot.com/ Portal z naukami duchowymi najstarszej indyjsko-perskiej szkoły sufickiej czisztijja z Ajmer w Polsce]

[[Category:Sufizm]][[Category:Hasło]]

Plik:Wazifa.jpg

2026-09-16T15:50:56Z

Caroli:

Wali

2026-09-16T15:48:19Z

Caroli:

[[Image:Wali.jpg|right]]

'''Wali''', Waliyy, Walī, al-Valī – po arab. ‏ولي‎, liczba mnoga ʾawliyāʾ أولياء – przyjaciel Boga. Wali jest tym, którego [[Bóg]] wybrał na swojego przyjaciela, jest on świętym [[Sufi]]m. W mistyce sufickiej mówi się, że Wali jest „wewnętrznie upojony” i „zewnętrznie trzeźwy”. Duchowe upojenie spowodowane jest potężnym duchowym wpływem jak chociażby wspominaniem Boga [[dhikr]] [[Allah]], duchowym koncertem [[sama]], czy też spojrzeniem przyjaciela Boga wali. Wewnętrzna rzeczywistość przyjaciół Boga jest zawsze zachowana w tajemnicy, pozostając nieodgadnionym misterium.

Wali to arabski wieloznaczny termin odnoszący się do różnych określeń. Słowo oznacza m.in. „opiekuna”, „obrońcę”, „pomocnika”, „przywódcę”, „przyjaciela” czy „świętego”. Język turecki zaadoptował to słowo na określenie osoby świętej jako veli.

Termin wali występuje w [[Koran]]ie, ولي الله walī allāh, gdzie jest rozumiany jako „ten który posiada duchową władzę od Boga”:

„Waszym opiekunem (wali) jest Bóg, Jego Posłaniec i ci, którzy uwierzyli; którzy odprawiają modlitwę, którzy dają jałmużnę, skłaniając się pokornie.”

Sunnici i szyici zgadzają się odnośnie do faktu, iż 55-ty [[ajat]] sury "Stół Zastawiony" odnosi się do Ali Murtaza. Abu Dhar al-Ghifari, jeden z najwcześniejszych konwertytów na islam, przekazał hadis Ahmadodwi ibn Muhammad al-Tha'labiemu, sunnickiemu uczonemu i autorowi Tafsir al-Thalabi, iż Ali Murtaza podczas modłów przekazał swój pierścień żebrakowi, na co prorok Święty Prorok Muhammad określił go swoim wali[a]. Różnice dotyczą dalszej interpretacji tego wydarzenia. Sunnici niezbyt logicznie uważają, iż [[hadis]] i fragment koraniczny nie sankcjonują roli przywódczej Hazrat Ali Murtaza, szyici twierdzą zaś, iż hadis i [[ajat]] dowodzą prawa imama Hazrat Ali Murtazy do sukcesji po śmierci Proroka Muhammada.

W oparciu o fragment koraniczny i hadisy, w islamie szyickim wyznanie wiary jest czasem uzupełniane o odniesienie do imama Hazrat Ali:

* لَا إِلٰهَ إِلَّا الله مُحَمَّدٌ رَسُولُ الله - lā ʾilāha ʾillā-llāh, muḥammadun rasūlu-llāh – tzn. "Nie ma bóstwa prócz Boga (jedynego), a Muhammad jest jego Prorokiem..."
* وعليٌ وليُّ الله - wa ʿalīyyun walīyyu-llāh – tzn. "...a Ali jest wali Boga."

== Linki zewnętrzne ==

[http://zakon-sufi.blogspot.com/ Portal nauk duchowych i społecznych tradycyjnych szkół i zakonów sufickich w Polsce]

[http://sufi-chishty.blogspot.com/ Portal z naukami duchowymi najstarszej indyjsko-perskiej szkoły sufickiej czisztijja z Ajmer w Polsce]

[[Category:Sufizm]]

Plik:Wali.jpg

2026-09-16T15:46:24Z

Caroli:

Wahdat-ul-wudżud

2026-09-16T15:37:15Z

Caroli:

[[Image:Wahdat ul-wudżud Ibn Arabi.jpg|thumb|Sufi Ibn Arabi]]

'''Wahdat ul-wudżūd''' – arab. وحدة الوجود; dosł. jedność rzeczywistości – to doktryna filozoficzna wywodząca się z [[sufizm]]u, głosząca że we wszechświecie jest tylko jeden byt: Prawda Ostateczna tożsama z [[Allah]] Bogiem. Twórcą tej doktryny jest [[Sufi]] Ibn Arabi, choć nazwa wahdat ul-wudżūd nie pojawia się w żadnym z jego dzieł. Według tej doktryny, egzystencja bytów stworzonych jest "fałszywa", ponieważ stworzenie nie istniałoby, gdyby nie chciał tego [[Allah]] Bóg. Stworzenie jest jednak również manifestacją boskiego bytu.

Salafici uważają wahdat ul-wudżūd za sprzeczny z [[Koran]]em i zapożyczony z [[hinduizm]]u, dla którego cały wszechświat jest manifestacją bezosobowego absolutu ([[Brahman]]).

== Linki zewnętrzne ==

[http://zakon-sufi.blogspot.com/ Portal nauk duchowych i społecznych tradycyjnych szkół i zakonów sufickich w Polsce]

[http://sufi-chishty.blogspot.com/ Portal z naukami duchowymi najstarszej indyjsko-perskiej szkoły sufickiej czisztijja z Ajmer w Polsce]

[[Category:Hasło]][[Category:Sufizm]]

Plik:Wahdat ul-wudżud Ibn Arabi.jpg

2026-09-16T15:36:32Z

Caroli:

Temura

2026-09-16T15:06:11Z

Caroli:

[[Image:Temura.jpg|right]]

'''Temura''' (hebr. תמורה ) – oznacza w języku hebrajskim "zamiana, przemiana". Jest to jedna z kabalistycznych metod pracy z tekstem (razem z [[gematria|gematrią]] i [[notarikon|notarikonem]]) mająca na celu m.in. odgadywanie kolejnych imion [[Bóg|Boga]]. Polega na kolejnym przestawianiu (permutacji) liter w wyrazach podlegających badaniu tak, że danej literze odpowiada poprzedzająca ją lub następująca po niej. Efektem takich działań jest stworzenie anagramu.

'''Temura''' jest jedną z trzech starożytnych metod używanych przez kabalistów do zmiany słów i zdań w Biblii, w przekonaniu, że dzięki tej metodzie mogą oni uzyskać ezoteryczne podłoże i głębsze duchowe znaczenie słów. Temurah może być używana do zmiany liter w niektórych słowach, aby nadać nowe znaczenie biblijnemu stwierdzeniu. Alfabet hebrajski jest alfabetem Abjad lub spółgłoskowym. Techniki stosowane w języku angielskim przeważnie zamieniają sens w bezsensowną serię liter, co jest bardziej wykonalne w języku hebrajskim.

Istnieją trzy proste formy Temury:

*Atbash: zamiana pierwszej litery na ostatnią literę alfabetu hebrajskiego, druga na przedostatnią i tak dalej.

a = z, b = y, c = x itp.

*Avgad: Zastąpienie każdej litery poprzednią literą.

a = b, b = c, c = d
*Albam: Zastąpienie pierwszej litery alfabetu dwunastą, drugą trzynastą itd.

a = l, b = m, c = n itd.

Zobacz [http://himalaya-wiki.org/index.php?title=Kaba%C5%82a Kabała]

== Linki zewnętrzne ==

[http://zakon-sufi.blogspot.com/ Portal nauk duchowych i społecznych tradycyjnych szkół i zakonów sufickich w Polsce]

[http://sufi-chishty.blogspot.com/ Portal z naukami duchowymi najstarszej indyjsko-perskiej szkoły sufickiej czisztijja z Ajmer w Polsce]

[[Category:Hasło]][[Category:Sufizm]][[Category:Gematria]]

Plik:Temura.jpg

2026-09-16T15:05:40Z

Caroli:

Tarika

2026-09-16T14:55:55Z

Caroli:

[[Image:Tarika.jpg|right]]

'''Tarika''' (l.m. turuk) – droga albo ścieżka. Tarika jest wąską i stromą Duchową Ścieżką prowadzącą do Rzeczywistości, do Boga, Absolutu. Można ją kroczyć jedynie pod kierownictwem doświadczonego Przewodnika (patrz: [[szajch]], [[murszid]], [[pir]]). Nazwa tarika związana jest z Duchową Ścieżką [[Sufizm]]u, oznacza poziom mistyczny, duchowość mistyczną, ścieżkę misteryjną, opartą na przekazie inicjacyjnym oraz dobrej i trwałej relacji uczniów z nauczycielem (mistrzem), z przewodnikiem drogi. Ścieżka duchowa, podążanie drogą wewnętrzną, zawsze rozpoczyna się od inicjacji, od [[bajat]], od mistrza przewodnika (pir, murszid, szajch).

Każdy zakon, ruch czy bractwo sufickie ukazuje drogę prowadzącą do poznania Boga, Absolutu. Każda szkoła suficka jest po prostu drogą suficką, jej adept to [[salik]], czyli ten który drogę przemierza, jej etapy to [[makam]], czyli postoje. Dochodząc do nich, początkujący adepci ([[murid]]zi) osiągali stany duchowe zwane [[hal]]. Liczba i rodzaj etapów zależały od poszczególnych zakonów czy bractw i mistrzów, zwanych [[murszid]] (prowadzący, wskazujący) albo [[szajch]] (wódz, król, per. szah) czy pir (starszy). Podążanie drogą umożliwia pełne oddanie się Bogu i murszidowi. Polega to na prowadzeniu wielkiego [[dżihad]]u z samym sobą, ze swoimi pożądaniami i słabościami, na walce z grzechem i swoimi złymi skłonnościami.

[[Category:Sufizm]]

Plik:Tarika.jpg

2026-09-16T14:52:58Z

Caroli:

Silsila

2026-09-16T14:38:47Z

Caroli:

[[Image:Silsila zakonu.jpg|thumb|Silsila zakonu]]

'''Silsila''' (arab. سلسلة ) – w języku arabskim dosł. "łańcuch", "sukcesja". W świecie arabskim i muzułmańskim oznacza on m.in. łączność mistrza ([[Pir]], [[Murszid]]) z uczniem poprzez sukcesję linii przekazu pochodzącej od Proroka [[Muhammad]]a. W [[sufizm]]ie termin oznaczający "duchowy łańcuch" sukcesorów danej doktryny lub drogi (tariki). Zgodnie z doktrynami [[sufizm|sufickimi]] Silsila wszystkich bractw i dróg rozpoczyna się od Proroka Muhammada, a właściwie od [[Allah]] Boga i archanioła [[Gabriel]]a (arab. [[Dżibril]]). W szyizmie termin idiomatyczny oznaczający wywodzenie się (pochodzenie rodowe) od duchowego mistrza.

== Linki zewnętrzne ==

[http://zakon-sufi.blogspot.com/ Portal nauk duchowych i społecznych tradycyjnych szkół i zakonów sufickich w Polsce]

[http://sufi-chishty.blogspot.com/ Portal z naukami duchowymi najstarszej indyjsko-perskiej szkoły sufickiej czisztijja z Ajmer w Polsce]

[[Category:Hasło]][[Category:Sufizm]]

Plik:Silsila zakonu.jpg

2026-09-16T14:37:54Z

Caroli:

Szyizm

2026-09-16T14:33:05Z

Caroli:

[[Image:Szyizm talizman.jpg|right]]

'''Szyizm''', Szi'a, po arab. شيعة علي, szī'at Ali – stronnictwo mistyczno-religijne [[Hazrat Ali Murtaza]] – obok sunnizmu (tradycja) i charydżyzmu (terroryzm) jeden z trzech głównych nurtów dawnego i współczesnego islamu, drugi po sunnizmie co do liczby wyznawców i wiernych. W Polsce często używa się określenia szyizm na będący jego największym odłamem [[imamizm]], chociaż istnieje wiele nurtów szyizmu. Mniejszość szyicka zamieszkuje także Polskę. Szyizm dzieli się na trzy główne nurty lub szkoły: imamizm (imamici 12 imamów), ismaelizm (ismaelici 7 imamów), zaidyzm (zaidyci 5 imamów). Mistyczne i ezoteryczne doktryny szyitów, szczególnie ismaelitów są często swobodnie kultywowane przez rozmaite szkoły [[sufizm]]u. Szyim lub jego nurty często nazywany jest islamem mistycznym lub ezoterycznym.

==Sukcesja Hazrat Ali Murtaza==

Wyłonienie głównych nurtów religijno-duchowych w islamie dokonało się w wyniku sporu o sukcesję po śmierci Świętego [[Prorok]]a [[Muhammad]]a. Według szyitów, prawowitymi następcami ostatniego proroka są jedynie członkowie jego rodziny, potomkowie Hazrat Ali Murtaza i córki proroka, [[Fatima|Fatimy]]. Szyici nie uznają rządów trzech pierwszych sunnickich kalifów (a także ich kontynuatorów z dynastii Umajjadów i Abbasydów) jako prawowiernych, twierdząc iż uzurpowali oni władzę należną od samego początku tylko Hazrat Ali Murtazie i jego potomkom.

Hazrat Ali Murtaza został wybrany kalifem w roku 656, po tym jak zamordowanno kalifa Usmana z rodu Umajjadów. Jego wybór od razu spotkał się z wrogością pozostałych Umajjadów, na których czele stał namiestnik Syrii Mu'awija, jak i A'iszy, która współdziałała z zawiedzionymi w swoich nadziejach pretendentami do kalifatu: Talhą i Zubajrem. Hazrat Ali Murtaza pokonał armię A'iszy, Talhy i Zubajra w bitwie wielbłądziej, jednak bitwa z Mu'awiją na równinie Siffin zakończyła się bez rozstrzygnięcia.

Ostatecznie Hzarat Ali Murtaza zginął w roku 661 w wyniku charydżyckiegoo zamachu terrorystycznego, zaś jego syn Hasan chwilowo zrezygnował z roszczeń do kalifatu na rzecz Mu'awiji, pod warunkiem iż ten m.in. nie ogłosi swojego następcy i zaprzestanie prześladowań rodziny Świętego Proroka Muhammada. Krótko przed śmiercią jednakże, Mu'awija ogłosił swoim następcą własnego syna, Jazida. Po śmierci tego pierwszego w roku 680, o prawa rodziny Muhammada do kalifatu upomniał się jednak młodszy syn Hazrat Ali Murtazy, Husajn, który uważał że zostały one chwilowo scedowane tylko osobiście na Mu'awiję. Husajn został jednak zabity przez armię syna Mu'awiji, Jazida, w bitwie pod Karbalą, co dało początek historii męczeńskiej świętości Hazrat Ali Murtaza oraz jego syna Husajna.

==Alidzi – potomkowie świętego Hazrat Ali Murtaza==

Alidzi – potomkowie Hazrat Ali Murtaza, w szczególności z jego małżeństwa z Fatimą. Hazrat Ali z szeregu swoich żon i konkubin miał czternastu synów i jedenaście córek. Po zamordowaniu Hazrat Ali Murtaza w roku 661 jego najstarszy syn Hasan (zm. ok. 670) początkowo uznał władzę Umajjadów, jednak po śmierci jego brata Husajna w bitwie pod Karbalą w roku 680 popierający Alidów szyici otwarcie ją zakwestionowali. Pretendujący do dziedzictwa po Świętym Proroku Muhamamdzie i tym samym zwierzchnictwa nad muzułmańską ummą Alidzi wywodzili początkowo swoje prawa raczej na pochodzeniu od Hazrat Ali, krewnego Proroka, ponieważ istotne znaczenie miało pokrewieństwo ze strony męskiej. Powodowało to jednak roszczenia innych niż potomkowie Hazrat Ali i Fatima członków rodu, a także krewnych jego ojca Abu Taliba. Na pokrewieństwo z Prorokiem przez Fatimę Alidzi zaczęli się powoływać w momencie dojścia do władzy Abbasydów, którzy wywodzili się od wuja Muhammada – Abbasa. Tym samym termin Alidzi zaczął być stosowany jedynie do potomków Hasana i Husajna, dwóch synów Hazrat Ali i Fatimy. Abbasydzi formalnie działali na rzecz przywrócenia władzy rodu Proroka, Haszymitów, tym samym przyciągając do siebie Allidów, jednak po zwycięstwie nad Umajjadami okazało się że potomkowie Abbasa nie kwapią się do oddania władzy Alidzkiej gałęzi rodu. Tym samym Alidzi znaleźli się w opozycji także w stosunku do Abbasydów. Mimo ponawianych prób Alidom nigdy nie udało się zdobyć władzy centralnej, jednak założyli szereg znaczących lokalnych dynastii, takich jak Idrysydzi i Saadyci w Maroku, Zajdyci w Tabarystanie i Jemenie, Fatymidzi w Afryce Północnej, Szarifowie w Mekce.

Alidzi jako potomkowie Świętego Proroka Muhammada mają prawo do noszenia zielonych turbanów i tytułów honorowych: sajjida (potomkowie Husajna) i szarifa (potomkowie Hasana). Ich przynależność do rodu Proroka potwierdzają dyplomy lub drzewa genealogiczne poświadczone przez opiekunów gminy alidzkiej, zwanych Nakibami. Alidzi są czymś w rodzaju sprawującej honory Domu Proroka arystokracji wśród prawdziwych muzułmanów.

==Hadisy szyickie==

W tradycji religijno-duchowej szyickiej, uznaje się cztery zbiory [[hadisy|hadisów]] zwane "Czterema Księgami" (arab. ‏الكتب الاربعة‎, Al-Kutub Al-Arbʿah'): Kitab al-Kafi autor Muhammad ibn Jakub al-Kulajni, Man la yahduruhu al-Faqih autor Ibn Babawajh, Tahdhib al-Ahkam i Al-Istibsar oba zbiory autorstwa Szejka Tusiego.

Szyici nie uznają zbiorów sunnickich np. Al-Buchariego, używając jedynie poszczególne tradycje podczas debat teologicznych. Dla przykładu, muzułmanie sunniccy wierzą iż Muhammad poślubił Aiszę w momencie kiedy ta miała sześć lat i skonsumował ich małżeństwo kiedy miała dziewięć. Owe narracje wpłynęły na sunnickie mazhaby odnośnie szariatu, otwierając drogę prawną do kontrowersyjnych nawet w dawnych czasach małżeństw sunnitów z nieletnimi. Szyiccy uczeni udowadniają naukowo na podstawie zachowanych hadisów, iż w dniu małżeństwa [[Aisza]] miała co najmniej szesnaście lat, a sunnickie narracje jak wyżej są uznawane za błędne, wymyślone, szkodliwe i obraźliwe wobec Świętego Proroka Muhammada i jego misji religijno-duchowej danej przez Boga.

==Współczesne szkoły prawne szyizmu – Mazhaby==

Współcześnie w islamie szyickim funkcjonują szkoły prawa:

* szkoła dżafarycka (arab. ‏الجعفريون‎) – największa obecnie szkoła której zasad przestrzegają wszyscy imamici, część ismailitów i niektórzy zajdyci.
* szkoła batinijjska (arab. ‏باطنية, Bāṭiniyyah‎) – szkoła prawa przestrzegana przez alewitów, alawitów, druzów i większą część ismailitów, odmienna i samodzielna od szkoły dżafaryckiej. Ezoteryczna i gnostycka, gdzie kładzie się nacisk na batin. Wiele nurtów, bractw, ruchów i zakonów [[sufi]]zmu nawiązuje do tej szkoły prawnej.
* szkoła zajdycka – bazująca na naukach i poglądach Zajda ibn Ali, spisanych w jego książce Majmu’ al-Fiqh (arab. ‏مجموع الفِقه‎). Pod względem samego prawa i przepisów, różna od szkoły dżafaryckiej a podobna i zbliżona do sunnickiej szkoły hanafickiej.

Szkoły prawne służą z jednej strony do stanowienia prawa i wymierzania kary przestępcom, a z drugiej strony, tej mistycznej, do rozważań o sprawiedliwości Bożej.

==Filary szyickich tradycji mistycznych i ezoterycznych==

'''Ismaelizm''' – Szyici ismailici posiadają siedem filarów wiary:

* [[Walaja]]h (dosłownie "Kuratela") – miłość wobec Boga, proroków, imamów i duʻāt (misjonarzy).
* [[Tawhid]] – monoteizm, wiara w jedyność Boga.
* [[Salat]] – obowiązkowa modlitwa odprawiana pięć razy dziennie, z twarzą zwróconą w stronę Mekki. W odróżnieniu od muzułmanów sunnickich, szyickich imamitów i innych ismailitów, nizaryci wierzą iż forma modlitwy jest ustalana i może być zmieniona przez żyjącego imama (zobacz Aga Chan).
* [[Zakat]] – jałmużna.
* [[Saum]] – post.
* [[Hadżdż]] – pielgrzymka, różnie rozumiana przez poszczególne gałęzie ismailizmu. Jedne grupy odbywają ją do Mekki, inne jak np. Druzowie, rozumieją ją metaforycznie i w ogóle nie pielgrzymują fizycznie nigdzie.
* [[Dżihad]] – codzienna walka z samym sobą (np. przeciwko grzeszeniu i złym skłonnościom), rzadziej walka zbrojna.

'''Imamizm''' – Filary islamu imamickiego uwzględniają pięć Usul al-Din i dziesięć Furu al-Din, tzn. wierzenia i praktyki islamu:

* [[Tawhid]] – Monoteizm: Wiara w jedyność Boga
* Adl – Boska sprawiedliwość: wiara w sprawiedliwość Boga
* Nubułłah – Proroctwo
* Imamat – Sukcesja po Proroku [[Muhammad]]zie
* Mi'ad – Dzień Sądu Ostatecznego i Zmartwychwstania

W dodatku do pięciu filarów, szyici imamici uwzględniają dziesięć obowiązkowych praktyk zwanych artykułami wiary[9]:

* [[Salat]] – obowiązkowa modlitwa odprawiana pięć razy dziennie, z twarzą zwróconą w stronę Mekki
* [[Saum]] – post
* [[Zakat]] – jałmużna
* Chums – jałmużna
* [[Hadżdż]] – pielgrzymka do Mekki
* [[Dżihad]] – codzienna walka z samym sobą (np. przeciwko grzeszeniu i złym skłonnościom), rzadziej walka zbrojna
* Amr-bil-Maruf – żyć podług tego, co dobre i sprawiedliwe
* Nahi Anil Munkar – zabraniać tego, co złe
* Tawalla – okazywać miłość wobec dobra
* Tabarra – potępiać i okazywać nienawiść wobec zła

==Występowanie szyitów==

Pierwotnie szyizm był wyznawany głównie przez muzułmanów pochodzenia arabskiego, ale za panowania dynastii Safawidów (1501-1773) doszło do nieomal całkowitej szyizacji niearabskiego Iranu (dawniej zwanego także Persją) i ogromnego obszaru jego wpływów, aż po Indie i Turkmenię. Dzisiaj szyicka szkoła islamu stanowi 15-25% światowej populacji muzułmanów, jedną piątą lub nawet jedną czwartą islamu. Islam szyicki dominuje głównie na terytorium dawnej Persji (90-95%), Azerbejdżanu (85%[15]), w Bahrajnie (65–75%) i Iraku (65-70%). Tworzy dużą mniejszość w Jemenie (głównie zajdyci, 40–50%), Libanie (30-55%),Kuwejcie (30-40%), Indiach (25-35%), Turcji (głównie alewici, 25-30%), Arabii Saudyjskiej (15-20%) i Syrii (głównie alawici, 15-20%). W pozostałych krajach, populacja szyitów pośród muzułmanów wynosi zwykle od 1 do 20%: Katar 10%, Nigeria 10-15%, Pakistan, Afganistan 10-20%, Indonezja, Malezja. W Europie Szwecja 20-40%, Gruzja 15-25%, Bułgaria 10-15%, Grecja 10-15%, Niemcy 10-15%, Francja 2-3%. W krajach rządzonych przez sunnitów i ich skrajne sekty jak salafizm czy wahabizm, szyici często się ukrywają, co utrudnia ich dokładne zliczanie. Szyici byli obecni w Polsce od czasu pierwszych kontaktów z kupcami arabskimi.

==Prześladowanie szyitów==

Od czasu śmierci proroka [[Muhammad]]a i uznania sukcesji po nim, historia stosunków sunnicko-szyickich jest często naznaczona przemocą. Szyicka mniejszość na przestrzeni wieków była eksterminowana przez sunnicką większości i jej władców, którzy traktowali szyitów jako zagrożenie dla swojej władzy politycznej i religijnej. Szyici do dnia dzisiejszego są ofiarami zorganizowanej dyskryminacji i terroru w wielu krajach większościowo sunnickich (salafickich i wahabickich), włącznie z zakazem praktykowania islamu, budowania meczetów czy nawet czytania Koranu. Historycznie, prześladowania trwały już za panowania sunnickich kalifatów Umajjadów (661–750) i Abbasydów (750–1258) oraz imperium ottomańskiego (1299–1923). Współczesne wojny w Iraku, Syrii, Libii czy Maghrebie to kontynuacja prześladowania szyitów przez inkwizycyjne sekty sunnickie, co przypomina historyczne wojny pomiędzy katolicyzmem i prawosławiem czy pomiędzy katolikami, a protestantami w Europie.

Wybrane przykłady anty-szyickiego prześladowania i terroryzmu:

* Za panowania Umajjadów doszło do serii masakr najbliższej rodziny i towarzyszy proroka Mahometa (Bitwa pod Siffin, Bitwa Wielbłądzia), kulminacyjnym punktem była bitwa pod Karbalą stoczona 10 października 680 roku.
* Prześladowania dalszej rodziny proroka i szyitów były kontynuowane za panowania kalifatu Abbasydów.
* W 1514 roku sułtan osmański Selim I Groźny nakazał masakrę 40 000 szyitów anatolijskich. Według Dżalala Al-e-Ahmada, "Sułtan Selim I posunął się do takiego stopnia iż stwierdził że zabicie jednego szyity ma większą wartość w tym świecie i następnym jak zabójstwo 70 chrześcijan".
* Współcześnie szyici są nagminnie prześladowani w Arabii Saudyjskiej, Bahrajnie (większość kraju jest szyicka, ale rządzi sunnicka rodzina Al Chalifa), Pakistanie, Iraku, w Afganistanie (pod rządami Talibów) itd. Prześladowania wiążą się z rewindykacją szyickich meczetów (burzenie, zamykanie, adaptowane na meczety sunnickie), dyskryminację pracowniczą, tortury, zabójstwa przez "nieznanych sprawców", przymykanie oka przez rządy na akty terrorystyczne (Al-Kaida, Talibowie, inne grupy wahhabickie) wymierzone w szyitów. W wahhabickiej Arabii Saudyjskiej został kilkakronie nawet ogłoszony zakaz odbywania obowiązkowego hadżu dla szyitów. Zakazy później zniesiono, ale do dzisiaj wnioski szyitów ubiegających się o wizę aby odbyć hadż są często odrzucane. Szyici nawet podczas hadżu padają ofiarami nienawiści salaficko-wahabickiego sunnizmu, choć zgodnie z nakazami religii wszelka przemoc podczas pielgrzymki jest surowo zakazana.
* Amerykańska agresja przeciwko Iranowi oraz Syrii, Irakowi czy Libii, to także krucjata państw sprzymierzonych z sunnickimi salafitami i wahabitami z Arabii Saudyjskiej przeciwko szyizmowi, w swej istocie jest to wielka terrorystyczna zbrodnia prześladowania szyitów przez sekty sunnickie (salafickie i wahabickie) takie jak al-Kaida czy Państwo Islamskie (ISIL/Daesh) na przełomie XX i XXI wieku, a nie tylko wala o ropę naftową jak często się to przedstawia w mediach.

==Bibliografia==

* Józef Bielawski, (red. nauk.): Mały słownik kultury świata arabskiego. Warszawa: Wiedza Powszechna, 1971.
* Janusz Danecki, Podstawowe wiadomości o islamie. [T.] 1. Warszawa: "Dialog", 1997. ISBN 83-86483-40-7.
* Jerzy Hauziński, Burzliwe dzieje Kalifatu Bagdadzkiego. Warszawa: Kraków : Wydawnictwo Naukowe PWN, 1993. ISBN 83-01-10988-2.
* Kultura islamu, słownik. Warszawa: Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne, 1997. ISBN 83-02-06373-8.

== Linki zewnętrzne ==

[http://zakon-sufi.blogspot.com/ Portal nauk duchowych i społecznych tradycyjnych szkół i zakonów sufickich w Polsce]

[http://sufi-chishty.blogspot.com/ Portal z naukami duchowymi najstarszej indyjsko-perskiej szkoły sufickiej czisztijja z Ajmer w Polsce]

[[Category:Sufizm]][[Category:Artykuły]]

Szyizm

2026-09-16T14:32:37Z

Caroli:

[[Image:Szyizm talizman.jpg|thumb|Szyicki talizman z XIX w. z Iranu]]

'''Szyizm''', Szi'a, po arab. شيعة علي, szī'at Ali – stronnictwo mistyczno-religijne [[Hazrat Ali Murtaza]] – obok sunnizmu (tradycja) i charydżyzmu (terroryzm) jeden z trzech głównych nurtów dawnego i współczesnego islamu, drugi po sunnizmie co do liczby wyznawców i wiernych. W Polsce często używa się określenia szyizm na będący jego największym odłamem [[imamizm]], chociaż istnieje wiele nurtów szyizmu. Mniejszość szyicka zamieszkuje także Polskę. Szyizm dzieli się na trzy główne nurty lub szkoły: imamizm (imamici 12 imamów), ismaelizm (ismaelici 7 imamów), zaidyzm (zaidyci 5 imamów). Mistyczne i ezoteryczne doktryny szyitów, szczególnie ismaelitów są często swobodnie kultywowane przez rozmaite szkoły [[sufizm]]u. Szyim lub jego nurty często nazywany jest islamem mistycznym lub ezoterycznym.

==Sukcesja Hazrat Ali Murtaza==

Wyłonienie głównych nurtów religijno-duchowych w islamie dokonało się w wyniku sporu o sukcesję po śmierci Świętego [[Prorok]]a [[Muhammad]]a. Według szyitów, prawowitymi następcami ostatniego proroka są jedynie członkowie jego rodziny, potomkowie Hazrat Ali Murtaza i córki proroka, [[Fatima|Fatimy]]. Szyici nie uznają rządów trzech pierwszych sunnickich kalifów (a także ich kontynuatorów z dynastii Umajjadów i Abbasydów) jako prawowiernych, twierdząc iż uzurpowali oni władzę należną od samego początku tylko Hazrat Ali Murtazie i jego potomkom.

Hazrat Ali Murtaza został wybrany kalifem w roku 656, po tym jak zamordowanno kalifa Usmana z rodu Umajjadów. Jego wybór od razu spotkał się z wrogością pozostałych Umajjadów, na których czele stał namiestnik Syrii Mu'awija, jak i A'iszy, która współdziałała z zawiedzionymi w swoich nadziejach pretendentami do kalifatu: Talhą i Zubajrem. Hazrat Ali Murtaza pokonał armię A'iszy, Talhy i Zubajra w bitwie wielbłądziej, jednak bitwa z Mu'awiją na równinie Siffin zakończyła się bez rozstrzygnięcia.

Ostatecznie Hzarat Ali Murtaza zginął w roku 661 w wyniku charydżyckiegoo zamachu terrorystycznego, zaś jego syn Hasan chwilowo zrezygnował z roszczeń do kalifatu na rzecz Mu'awiji, pod warunkiem iż ten m.in. nie ogłosi swojego następcy i zaprzestanie prześladowań rodziny Świętego Proroka Muhammada. Krótko przed śmiercią jednakże, Mu'awija ogłosił swoim następcą własnego syna, Jazida. Po śmierci tego pierwszego w roku 680, o prawa rodziny Muhammada do kalifatu upomniał się jednak młodszy syn Hazrat Ali Murtazy, Husajn, który uważał że zostały one chwilowo scedowane tylko osobiście na Mu'awiję. Husajn został jednak zabity przez armię syna Mu'awiji, Jazida, w bitwie pod Karbalą, co dało początek historii męczeńskiej świętości Hazrat Ali Murtaza oraz jego syna Husajna.

==Alidzi – potomkowie świętego Hazrat Ali Murtaza==

Alidzi – potomkowie Hazrat Ali Murtaza, w szczególności z jego małżeństwa z Fatimą. Hazrat Ali z szeregu swoich żon i konkubin miał czternastu synów i jedenaście córek. Po zamordowaniu Hazrat Ali Murtaza w roku 661 jego najstarszy syn Hasan (zm. ok. 670) początkowo uznał władzę Umajjadów, jednak po śmierci jego brata Husajna w bitwie pod Karbalą w roku 680 popierający Alidów szyici otwarcie ją zakwestionowali. Pretendujący do dziedzictwa po Świętym Proroku Muhamamdzie i tym samym zwierzchnictwa nad muzułmańską ummą Alidzi wywodzili początkowo swoje prawa raczej na pochodzeniu od Hazrat Ali, krewnego Proroka, ponieważ istotne znaczenie miało pokrewieństwo ze strony męskiej. Powodowało to jednak roszczenia innych niż potomkowie Hazrat Ali i Fatima członków rodu, a także krewnych jego ojca Abu Taliba. Na pokrewieństwo z Prorokiem przez Fatimę Alidzi zaczęli się powoływać w momencie dojścia do władzy Abbasydów, którzy wywodzili się od wuja Muhammada – Abbasa. Tym samym termin Alidzi zaczął być stosowany jedynie do potomków Hasana i Husajna, dwóch synów Hazrat Ali i Fatimy. Abbasydzi formalnie działali na rzecz przywrócenia władzy rodu Proroka, Haszymitów, tym samym przyciągając do siebie Allidów, jednak po zwycięstwie nad Umajjadami okazało się że potomkowie Abbasa nie kwapią się do oddania władzy Alidzkiej gałęzi rodu. Tym samym Alidzi znaleźli się w opozycji także w stosunku do Abbasydów. Mimo ponawianych prób Alidom nigdy nie udało się zdobyć władzy centralnej, jednak założyli szereg znaczących lokalnych dynastii, takich jak Idrysydzi i Saadyci w Maroku, Zajdyci w Tabarystanie i Jemenie, Fatymidzi w Afryce Północnej, Szarifowie w Mekce.

Alidzi jako potomkowie Świętego Proroka Muhammada mają prawo do noszenia zielonych turbanów i tytułów honorowych: sajjida (potomkowie Husajna) i szarifa (potomkowie Hasana). Ich przynależność do rodu Proroka potwierdzają dyplomy lub drzewa genealogiczne poświadczone przez opiekunów gminy alidzkiej, zwanych Nakibami. Alidzi są czymś w rodzaju sprawującej honory Domu Proroka arystokracji wśród prawdziwych muzułmanów.

==Hadisy szyickie==

W tradycji religijno-duchowej szyickiej, uznaje się cztery zbiory [[hadisy|hadisów]] zwane "Czterema Księgami" (arab. ‏الكتب الاربعة‎, Al-Kutub Al-Arbʿah'): Kitab al-Kafi autor Muhammad ibn Jakub al-Kulajni, Man la yahduruhu al-Faqih autor Ibn Babawajh, Tahdhib al-Ahkam i Al-Istibsar oba zbiory autorstwa Szejka Tusiego.

Szyici nie uznają zbiorów sunnickich np. Al-Buchariego, używając jedynie poszczególne tradycje podczas debat teologicznych. Dla przykładu, muzułmanie sunniccy wierzą iż Muhammad poślubił Aiszę w momencie kiedy ta miała sześć lat i skonsumował ich małżeństwo kiedy miała dziewięć. Owe narracje wpłynęły na sunnickie mazhaby odnośnie szariatu, otwierając drogę prawną do kontrowersyjnych nawet w dawnych czasach małżeństw sunnitów z nieletnimi. Szyiccy uczeni udowadniają naukowo na podstawie zachowanych hadisów, iż w dniu małżeństwa [[Aisza]] miała co najmniej szesnaście lat, a sunnickie narracje jak wyżej są uznawane za błędne, wymyślone, szkodliwe i obraźliwe wobec Świętego Proroka Muhammada i jego misji religijno-duchowej danej przez Boga.

==Współczesne szkoły prawne szyizmu – Mazhaby==

Współcześnie w islamie szyickim funkcjonują szkoły prawa:

* szkoła dżafarycka (arab. ‏الجعفريون‎) – największa obecnie szkoła której zasad przestrzegają wszyscy imamici, część ismailitów i niektórzy zajdyci.
* szkoła batinijjska (arab. ‏باطنية, Bāṭiniyyah‎) – szkoła prawa przestrzegana przez alewitów, alawitów, druzów i większą część ismailitów, odmienna i samodzielna od szkoły dżafaryckiej. Ezoteryczna i gnostycka, gdzie kładzie się nacisk na batin. Wiele nurtów, bractw, ruchów i zakonów [[sufi]]zmu nawiązuje do tej szkoły prawnej.
* szkoła zajdycka – bazująca na naukach i poglądach Zajda ibn Ali, spisanych w jego książce Majmu’ al-Fiqh (arab. ‏مجموع الفِقه‎). Pod względem samego prawa i przepisów, różna od szkoły dżafaryckiej a podobna i zbliżona do sunnickiej szkoły hanafickiej.

Szkoły prawne służą z jednej strony do stanowienia prawa i wymierzania kary przestępcom, a z drugiej strony, tej mistycznej, do rozważań o sprawiedliwości Bożej.

==Filary szyickich tradycji mistycznych i ezoterycznych==

'''Ismaelizm''' – Szyici ismailici posiadają siedem filarów wiary:

* [[Walaja]]h (dosłownie "Kuratela") – miłość wobec Boga, proroków, imamów i duʻāt (misjonarzy).
* [[Tawhid]] – monoteizm, wiara w jedyność Boga.
* [[Salat]] – obowiązkowa modlitwa odprawiana pięć razy dziennie, z twarzą zwróconą w stronę Mekki. W odróżnieniu od muzułmanów sunnickich, szyickich imamitów i innych ismailitów, nizaryci wierzą iż forma modlitwy jest ustalana i może być zmieniona przez żyjącego imama (zobacz Aga Chan).
* [[Zakat]] – jałmużna.
* [[Saum]] – post.
* [[Hadżdż]] – pielgrzymka, różnie rozumiana przez poszczególne gałęzie ismailizmu. Jedne grupy odbywają ją do Mekki, inne jak np. Druzowie, rozumieją ją metaforycznie i w ogóle nie pielgrzymują fizycznie nigdzie.
* [[Dżihad]] – codzienna walka z samym sobą (np. przeciwko grzeszeniu i złym skłonnościom), rzadziej walka zbrojna.

'''Imamizm''' – Filary islamu imamickiego uwzględniają pięć Usul al-Din i dziesięć Furu al-Din, tzn. wierzenia i praktyki islamu:

* [[Tawhid]] – Monoteizm: Wiara w jedyność Boga
* Adl – Boska sprawiedliwość: wiara w sprawiedliwość Boga
* Nubułłah – Proroctwo
* Imamat – Sukcesja po Proroku [[Muhammad]]zie
* Mi'ad – Dzień Sądu Ostatecznego i Zmartwychwstania

W dodatku do pięciu filarów, szyici imamici uwzględniają dziesięć obowiązkowych praktyk zwanych artykułami wiary[9]:

* [[Salat]] – obowiązkowa modlitwa odprawiana pięć razy dziennie, z twarzą zwróconą w stronę Mekki
* [[Saum]] – post
* [[Zakat]] – jałmużna
* Chums – jałmużna
* [[Hadżdż]] – pielgrzymka do Mekki
* [[Dżihad]] – codzienna walka z samym sobą (np. przeciwko grzeszeniu i złym skłonnościom), rzadziej walka zbrojna
* Amr-bil-Maruf – żyć podług tego, co dobre i sprawiedliwe
* Nahi Anil Munkar – zabraniać tego, co złe
* Tawalla – okazywać miłość wobec dobra
* Tabarra – potępiać i okazywać nienawiść wobec zła

==Występowanie szyitów==

Pierwotnie szyizm był wyznawany głównie przez muzułmanów pochodzenia arabskiego, ale za panowania dynastii Safawidów (1501-1773) doszło do nieomal całkowitej szyizacji niearabskiego Iranu (dawniej zwanego także Persją) i ogromnego obszaru jego wpływów, aż po Indie i Turkmenię. Dzisiaj szyicka szkoła islamu stanowi 15-25% światowej populacji muzułmanów, jedną piątą lub nawet jedną czwartą islamu. Islam szyicki dominuje głównie na terytorium dawnej Persji (90-95%), Azerbejdżanu (85%[15]), w Bahrajnie (65–75%) i Iraku (65-70%). Tworzy dużą mniejszość w Jemenie (głównie zajdyci, 40–50%), Libanie (30-55%),Kuwejcie (30-40%), Indiach (25-35%), Turcji (głównie alewici, 25-30%), Arabii Saudyjskiej (15-20%) i Syrii (głównie alawici, 15-20%). W pozostałych krajach, populacja szyitów pośród muzułmanów wynosi zwykle od 1 do 20%: Katar 10%, Nigeria 10-15%, Pakistan, Afganistan 10-20%, Indonezja, Malezja. W Europie Szwecja 20-40%, Gruzja 15-25%, Bułgaria 10-15%, Grecja 10-15%, Niemcy 10-15%, Francja 2-3%. W krajach rządzonych przez sunnitów i ich skrajne sekty jak salafizm czy wahabizm, szyici często się ukrywają, co utrudnia ich dokładne zliczanie. Szyici byli obecni w Polsce od czasu pierwszych kontaktów z kupcami arabskimi.

==Prześladowanie szyitów==

Od czasu śmierci proroka [[Muhammad]]a i uznania sukcesji po nim, historia stosunków sunnicko-szyickich jest często naznaczona przemocą. Szyicka mniejszość na przestrzeni wieków była eksterminowana przez sunnicką większości i jej władców, którzy traktowali szyitów jako zagrożenie dla swojej władzy politycznej i religijnej. Szyici do dnia dzisiejszego są ofiarami zorganizowanej dyskryminacji i terroru w wielu krajach większościowo sunnickich (salafickich i wahabickich), włącznie z zakazem praktykowania islamu, budowania meczetów czy nawet czytania Koranu. Historycznie, prześladowania trwały już za panowania sunnickich kalifatów Umajjadów (661–750) i Abbasydów (750–1258) oraz imperium ottomańskiego (1299–1923). Współczesne wojny w Iraku, Syrii, Libii czy Maghrebie to kontynuacja prześladowania szyitów przez inkwizycyjne sekty sunnickie, co przypomina historyczne wojny pomiędzy katolicyzmem i prawosławiem czy pomiędzy katolikami, a protestantami w Europie.

Wybrane przykłady anty-szyickiego prześladowania i terroryzmu:

* Za panowania Umajjadów doszło do serii masakr najbliższej rodziny i towarzyszy proroka Mahometa (Bitwa pod Siffin, Bitwa Wielbłądzia), kulminacyjnym punktem była bitwa pod Karbalą stoczona 10 października 680 roku.
* Prześladowania dalszej rodziny proroka i szyitów były kontynuowane za panowania kalifatu Abbasydów.
* W 1514 roku sułtan osmański Selim I Groźny nakazał masakrę 40 000 szyitów anatolijskich. Według Dżalala Al-e-Ahmada, "Sułtan Selim I posunął się do takiego stopnia iż stwierdził że zabicie jednego szyity ma większą wartość w tym świecie i następnym jak zabójstwo 70 chrześcijan".
* Współcześnie szyici są nagminnie prześladowani w Arabii Saudyjskiej, Bahrajnie (większość kraju jest szyicka, ale rządzi sunnicka rodzina Al Chalifa), Pakistanie, Iraku, w Afganistanie (pod rządami Talibów) itd. Prześladowania wiążą się z rewindykacją szyickich meczetów (burzenie, zamykanie, adaptowane na meczety sunnickie), dyskryminację pracowniczą, tortury, zabójstwa przez "nieznanych sprawców", przymykanie oka przez rządy na akty terrorystyczne (Al-Kaida, Talibowie, inne grupy wahhabickie) wymierzone w szyitów. W wahhabickiej Arabii Saudyjskiej został kilkakronie nawet ogłoszony zakaz odbywania obowiązkowego hadżu dla szyitów. Zakazy później zniesiono, ale do dzisiaj wnioski szyitów ubiegających się o wizę aby odbyć hadż są często odrzucane. Szyici nawet podczas hadżu padają ofiarami nienawiści salaficko-wahabickiego sunnizmu, choć zgodnie z nakazami religii wszelka przemoc podczas pielgrzymki jest surowo zakazana.
* Amerykańska agresja przeciwko Iranowi oraz Syrii, Irakowi czy Libii, to także krucjata państw sprzymierzonych z sunnickimi salafitami i wahabitami z Arabii Saudyjskiej przeciwko szyizmowi, w swej istocie jest to wielka terrorystyczna zbrodnia prześladowania szyitów przez sekty sunnickie (salafickie i wahabickie) takie jak al-Kaida czy Państwo Islamskie (ISIL/Daesh) na przełomie XX i XXI wieku, a nie tylko wala o ropę naftową jak często się to przedstawia w mediach.

==Bibliografia==

* Józef Bielawski, (red. nauk.): Mały słownik kultury świata arabskiego. Warszawa: Wiedza Powszechna, 1971.
* Janusz Danecki, Podstawowe wiadomości o islamie. [T.] 1. Warszawa: "Dialog", 1997. ISBN 83-86483-40-7.
* Jerzy Hauziński, Burzliwe dzieje Kalifatu Bagdadzkiego. Warszawa: Kraków : Wydawnictwo Naukowe PWN, 1993. ISBN 83-01-10988-2.
* Kultura islamu, słownik. Warszawa: Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne, 1997. ISBN 83-02-06373-8.

== Linki zewnętrzne ==

[http://zakon-sufi.blogspot.com/ Portal nauk duchowych i społecznych tradycyjnych szkół i zakonów sufickich w Polsce]

[http://sufi-chishty.blogspot.com/ Portal z naukami duchowymi najstarszej indyjsko-perskiej szkoły sufickiej czisztijja z Ajmer w Polsce]

[[Category:Sufizm]][[Category:Artykuły]]

Plik:Szyizm talizman.jpg

2026-09-16T14:31:19Z

Caroli:

Szyizm

2026-09-15T18:46:50Z

Caroli:

[[Image:nazwa pliku z rozszerzeniem|thumb|opis zdjęcia]]

'''Szyizm''', Szi'a, po arab. شيعة علي, szī'at Ali – stronnictwo mistyczno-religijne [[Hazrat Ali Murtaza]] – obok sunnizmu (tradycja) i charydżyzmu (terroryzm) jeden z trzech głównych nurtów dawnego i współczesnego islamu, drugi po sunnizmie co do liczby wyznawców i wiernych. W Polsce często używa się określenia szyizm na będący jego największym odłamem [[imamizm]], chociaż istnieje wiele nurtów szyizmu. Mniejszość szyicka zamieszkuje także Polskę. Szyizm dzieli się na trzy główne nurty lub szkoły: imamizm (imamici 12 imamów), ismaelizm (ismaelici 7 imamów), zaidyzm (zaidyci 5 imamów). Mistyczne i ezoteryczne doktryny szyitów, szczególnie ismaelitów są często swobodnie kultywowane przez rozmaite szkoły [[sufizm]]u. Szyim lub jego nurty często nazywany jest islamem mistycznym lub ezoterycznym.

==Sukcesja Hazrat Ali Murtaza==

Wyłonienie głównych nurtów religijno-duchowych w islamie dokonało się w wyniku sporu o sukcesję po śmierci Świętego [[Prorok]]a [[Muhammad]]a. Według szyitów, prawowitymi następcami ostatniego proroka są jedynie członkowie jego rodziny, potomkowie Hazrat Ali Murtaza i córki proroka, [[Fatima|Fatimy]]. Szyici nie uznają rządów trzech pierwszych sunnickich kalifów (a także ich kontynuatorów z dynastii Umajjadów i Abbasydów) jako prawowiernych, twierdząc iż uzurpowali oni władzę należną od samego początku tylko Hazrat Ali Murtazie i jego potomkom.

Hazrat Ali Murtaza został wybrany kalifem w roku 656, po tym jak zamordowanno kalifa Usmana z rodu Umajjadów. Jego wybór od razu spotkał się z wrogością pozostałych Umajjadów, na których czele stał namiestnik Syrii Mu'awija, jak i A'iszy, która współdziałała z zawiedzionymi w swoich nadziejach pretendentami do kalifatu: Talhą i Zubajrem. Hazrat Ali Murtaza pokonał armię A'iszy, Talhy i Zubajra w bitwie wielbłądziej, jednak bitwa z Mu'awiją na równinie Siffin zakończyła się bez rozstrzygnięcia.

Ostatecznie Hzarat Ali Murtaza zginął w roku 661 w wyniku charydżyckiegoo zamachu terrorystycznego, zaś jego syn Hasan chwilowo zrezygnował z roszczeń do kalifatu na rzecz Mu'awiji, pod warunkiem iż ten m.in. nie ogłosi swojego następcy i zaprzestanie prześladowań rodziny Świętego Proroka Muhammada. Krótko przed śmiercią jednakże, Mu'awija ogłosił swoim następcą własnego syna, Jazida. Po śmierci tego pierwszego w roku 680, o prawa rodziny Muhammada do kalifatu upomniał się jednak młodszy syn Hazrat Ali Murtazy, Husajn, który uważał że zostały one chwilowo scedowane tylko osobiście na Mu'awiję. Husajn został jednak zabity przez armię syna Mu'awiji, Jazida, w bitwie pod Karbalą, co dało początek historii męczeńskiej świętości Hazrat Ali Murtaza oraz jego syna Husajna.

==Alidzi – potomkowie świętego Hazrat Ali Murtaza==

Alidzi – potomkowie Hazrat Ali Murtaza, w szczególności z jego małżeństwa z Fatimą. Hazrat Ali z szeregu swoich żon i konkubin miał czternastu synów i jedenaście córek. Po zamordowaniu Hazrat Ali Murtaza w roku 661 jego najstarszy syn Hasan (zm. ok. 670) początkowo uznał władzę Umajjadów, jednak po śmierci jego brata Husajna w bitwie pod Karbalą w roku 680 popierający Alidów szyici otwarcie ją zakwestionowali. Pretendujący do dziedzictwa po Świętym Proroku Muhamamdzie i tym samym zwierzchnictwa nad muzułmańską ummą Alidzi wywodzili początkowo swoje prawa raczej na pochodzeniu od Hazrat Ali, krewnego Proroka, ponieważ istotne znaczenie miało pokrewieństwo ze strony męskiej. Powodowało to jednak roszczenia innych niż potomkowie Hazrat Ali i Fatima członków rodu, a także krewnych jego ojca Abu Taliba. Na pokrewieństwo z Prorokiem przez Fatimę Alidzi zaczęli się powoływać w momencie dojścia do władzy Abbasydów, którzy wywodzili się od wuja Muhammada – Abbasa. Tym samym termin Alidzi zaczął być stosowany jedynie do potomków Hasana i Husajna, dwóch synów Hazrat Ali i Fatimy. Abbasydzi formalnie działali na rzecz przywrócenia władzy rodu Proroka, Haszymitów, tym samym przyciągając do siebie Allidów, jednak po zwycięstwie nad Umajjadami okazało się że potomkowie Abbasa nie kwapią się do oddania władzy Alidzkiej gałęzi rodu. Tym samym Alidzi znaleźli się w opozycji także w stosunku do Abbasydów. Mimo ponawianych prób Alidom nigdy nie udało się zdobyć władzy centralnej, jednak założyli szereg znaczących lokalnych dynastii, takich jak Idrysydzi i Saadyci w Maroku, Zajdyci w Tabarystanie i Jemenie, Fatymidzi w Afryce Północnej, Szarifowie w Mekce.

Alidzi jako potomkowie Świętego Proroka Muhammada mają prawo do noszenia zielonych turbanów i tytułów honorowych: sajjida (potomkowie Husajna) i szarifa (potomkowie Hasana). Ich przynależność do rodu Proroka potwierdzają dyplomy lub drzewa genealogiczne poświadczone przez opiekunów gminy alidzkiej, zwanych Nakibami. Alidzi są czymś w rodzaju sprawującej honory Domu Proroka arystokracji wśród prawdziwych muzułmanów.

==Hadisy szyickie==

W tradycji religijno-duchowej szyickiej, uznaje się cztery zbiory [[hadisy|hadisów]] zwane "Czterema Księgami" (arab. ‏الكتب الاربعة‎, Al-Kutub Al-Arbʿah'): Kitab al-Kafi autor Muhammad ibn Jakub al-Kulajni, Man la yahduruhu al-Faqih autor Ibn Babawajh, Tahdhib al-Ahkam i Al-Istibsar oba zbiory autorstwa Szejka Tusiego.

Szyici nie uznają zbiorów sunnickich np. Al-Buchariego, używając jedynie poszczególne tradycje podczas debat teologicznych. Dla przykładu, muzułmanie sunniccy wierzą iż Muhammad poślubił Aiszę w momencie kiedy ta miała sześć lat i skonsumował ich małżeństwo kiedy miała dziewięć. Owe narracje wpłynęły na sunnickie mazhaby odnośnie szariatu, otwierając drogę prawną do kontrowersyjnych nawet w dawnych czasach małżeństw sunnitów z nieletnimi. Szyiccy uczeni udowadniają naukowo na podstawie zachowanych hadisów, iż w dniu małżeństwa [[Aisza]] miała co najmniej szesnaście lat, a sunnickie narracje jak wyżej są uznawane za błędne, wymyślone, szkodliwe i obraźliwe wobec Świętego Proroka Muhammada i jego misji religijno-duchowej danej przez Boga.

==Współczesne szkoły prawne szyizmu – Mazhaby==

Współcześnie w islamie szyickim funkcjonują szkoły prawa:

* szkoła dżafarycka (arab. ‏الجعفريون‎) – największa obecnie szkoła której zasad przestrzegają wszyscy imamici, część ismailitów i niektórzy zajdyci.
* szkoła batinijjska (arab. ‏باطنية, Bāṭiniyyah‎) – szkoła prawa przestrzegana przez alewitów, alawitów, druzów i większą część ismailitów, odmienna i samodzielna od szkoły dżafaryckiej. Ezoteryczna i gnostycka, gdzie kładzie się nacisk na batin. Wiele nurtów, bractw, ruchów i zakonów [[sufi]]zmu nawiązuje do tej szkoły prawnej.
* szkoła zajdycka – bazująca na naukach i poglądach Zajda ibn Ali, spisanych w jego książce Majmu’ al-Fiqh (arab. ‏مجموع الفِقه‎). Pod względem samego prawa i przepisów, różna od szkoły dżafaryckiej a podobna i zbliżona do sunnickiej szkoły hanafickiej.

Szkoły prawne służą z jednej strony do stanowienia prawa i wymierzania kary przestępcom, a z drugiej strony, tej mistycznej, do rozważań o sprawiedliwości Bożej.

==Filary szyickich tradycji mistycznych i ezoterycznych==

'''Ismaelizm''' – Szyici ismailici posiadają siedem filarów wiary:

* [[Walaja]]h (dosłownie "Kuratela") – miłość wobec Boga, proroków, imamów i duʻāt (misjonarzy).
* [[Tawhid]] – monoteizm, wiara w jedyność Boga.
* [[Salat]] – obowiązkowa modlitwa odprawiana pięć razy dziennie, z twarzą zwróconą w stronę Mekki. W odróżnieniu od muzułmanów sunnickich, szyickich imamitów i innych ismailitów, nizaryci wierzą iż forma modlitwy jest ustalana i może być zmieniona przez żyjącego imama (zobacz Aga Chan).
* [[Zakat]] – jałmużna.
* [[Saum]] – post.
* [[Hadżdż]] – pielgrzymka, różnie rozumiana przez poszczególne gałęzie ismailizmu. Jedne grupy odbywają ją do Mekki, inne jak np. Druzowie, rozumieją ją metaforycznie i w ogóle nie pielgrzymują fizycznie nigdzie.
* [[Dżihad]] – codzienna walka z samym sobą (np. przeciwko grzeszeniu i złym skłonnościom), rzadziej walka zbrojna.

'''Imamizm''' – Filary islamu imamickiego uwzględniają pięć Usul al-Din i dziesięć Furu al-Din, tzn. wierzenia i praktyki islamu:

* [[Tawhid]] – Monoteizm: Wiara w jedyność Boga
* Adl – Boska sprawiedliwość: wiara w sprawiedliwość Boga
* Nubułłah – Proroctwo
* Imamat – Sukcesja po Proroku [[Muhammad]]zie
* Mi'ad – Dzień Sądu Ostatecznego i Zmartwychwstania

W dodatku do pięciu filarów, szyici imamici uwzględniają dziesięć obowiązkowych praktyk zwanych artykułami wiary[9]:

* [[Salat]] – obowiązkowa modlitwa odprawiana pięć razy dziennie, z twarzą zwróconą w stronę Mekki
* [[Saum]] – post
* [[Zakat]] – jałmużna
* Chums – jałmużna
* [[Hadżdż]] – pielgrzymka do Mekki
* [[Dżihad]] – codzienna walka z samym sobą (np. przeciwko grzeszeniu i złym skłonnościom), rzadziej walka zbrojna
* Amr-bil-Maruf – żyć podług tego, co dobre i sprawiedliwe
* Nahi Anil Munkar – zabraniać tego, co złe
* Tawalla – okazywać miłość wobec dobra
* Tabarra – potępiać i okazywać nienawiść wobec zła

==Występowanie szyitów==

Pierwotnie szyizm był wyznawany głównie przez muzułmanów pochodzenia arabskiego, ale za panowania dynastii Safawidów (1501-1773) doszło do nieomal całkowitej szyizacji niearabskiego Iranu (dawniej zwanego także Persją) i ogromnego obszaru jego wpływów, aż po Indie i Turkmenię. Dzisiaj szyicka szkoła islamu stanowi 15-25% światowej populacji muzułmanów, jedną piątą lub nawet jedną czwartą islamu. Islam szyicki dominuje głównie na terytorium dawnej Persji (90-95%), Azerbejdżanu (85%[15]), w Bahrajnie (65–75%) i Iraku (65-70%). Tworzy dużą mniejszość w Jemenie (głównie zajdyci, 40–50%), Libanie (30-55%),Kuwejcie (30-40%), Indiach (25-35%), Turcji (głównie alewici, 25-30%), Arabii Saudyjskiej (15-20%) i Syrii (głównie alawici, 15-20%). W pozostałych krajach, populacja szyitów pośród muzułmanów wynosi zwykle od 1 do 20%: Katar 10%, Nigeria 10-15%, Pakistan, Afganistan 10-20%, Indonezja, Malezja. W Europie Szwecja 20-40%, Gruzja 15-25%, Bułgaria 10-15%, Grecja 10-15%, Niemcy 10-15%, Francja 2-3%. W krajach rządzonych przez sunnitów i ich skrajne sekty jak salafizm czy wahabizm, szyici często się ukrywają, co utrudnia ich dokładne zliczanie. Szyici byli obecni w Polsce od czasu pierwszych kontaktów z kupcami arabskimi.

==Prześladowanie szyitów==

Od czasu śmierci proroka [[Muhammad]]a i uznania sukcesji po nim, historia stosunków sunnicko-szyickich jest często naznaczona przemocą. Szyicka mniejszość na przestrzeni wieków była eksterminowana przez sunnicką większości i jej władców, którzy traktowali szyitów jako zagrożenie dla swojej władzy politycznej i religijnej. Szyici do dnia dzisiejszego są ofiarami zorganizowanej dyskryminacji i terroru w wielu krajach większościowo sunnickich (salafickich i wahabickich), włącznie z zakazem praktykowania islamu, budowania meczetów czy nawet czytania Koranu. Historycznie, prześladowania trwały już za panowania sunnickich kalifatów Umajjadów (661–750) i Abbasydów (750–1258) oraz imperium ottomańskiego (1299–1923). Współczesne wojny w Iraku, Syrii, Libii czy Maghrebie to kontynuacja prześladowania szyitów przez inkwizycyjne sekty sunnickie, co przypomina historyczne wojny pomiędzy katolicyzmem i prawosławiem czy pomiędzy katolikami, a protestantami w Europie.

Wybrane przykłady anty-szyickiego prześladowania i terroryzmu:

* Za panowania Umajjadów doszło do serii masakr najbliższej rodziny i towarzyszy proroka Mahometa (Bitwa pod Siffin, Bitwa Wielbłądzia), kulminacyjnym punktem była bitwa pod Karbalą stoczona 10 października 680 roku.
* Prześladowania dalszej rodziny proroka i szyitów były kontynuowane za panowania kalifatu Abbasydów.
* W 1514 roku sułtan osmański Selim I Groźny nakazał masakrę 40 000 szyitów anatolijskich. Według Dżalala Al-e-Ahmada, "Sułtan Selim I posunął się do takiego stopnia iż stwierdził że zabicie jednego szyity ma większą wartość w tym świecie i następnym jak zabójstwo 70 chrześcijan".
* Współcześnie szyici są nagminnie prześladowani w Arabii Saudyjskiej, Bahrajnie (większość kraju jest szyicka, ale rządzi sunnicka rodzina Al Chalifa), Pakistanie, Iraku, w Afganistanie (pod rządami Talibów) itd. Prześladowania wiążą się z rewindykacją szyickich meczetów (burzenie, zamykanie, adaptowane na meczety sunnickie), dyskryminację pracowniczą, tortury, zabójstwa przez "nieznanych sprawców", przymykanie oka przez rządy na akty terrorystyczne (Al-Kaida, Talibowie, inne grupy wahhabickie) wymierzone w szyitów. W wahhabickiej Arabii Saudyjskiej został kilkakronie nawet ogłoszony zakaz odbywania obowiązkowego hadżu dla szyitów. Zakazy później zniesiono, ale do dzisiaj wnioski szyitów ubiegających się o wizę aby odbyć hadż są często odrzucane. Szyici nawet podczas hadżu padają ofiarami nienawiści salaficko-wahabickiego sunnizmu, choć zgodnie z nakazami religii wszelka przemoc podczas pielgrzymki jest surowo zakazana.
* Amerykańska agresja przeciwko Iranowi oraz Syrii, Irakowi czy Libii, to także krucjata państw sprzymierzonych z sunnickimi salafitami i wahabitami z Arabii Saudyjskiej przeciwko szyizmowi, w swej istocie jest to wielka terrorystyczna zbrodnia prześladowania szyitów przez sekty sunnickie (salafickie i wahabickie) takie jak al-Kaida czy Państwo Islamskie (ISIL/Daesh) na przełomie XX i XXI wieku, a nie tylko wala o ropę naftową jak często się to przedstawia w mediach.

==Bibliografia==

* Józef Bielawski, (red. nauk.): Mały słownik kultury świata arabskiego. Warszawa: Wiedza Powszechna, 1971.
* Janusz Danecki, Podstawowe wiadomości o islamie. [T.] 1. Warszawa: "Dialog", 1997. ISBN 83-86483-40-7.
* Jerzy Hauziński, Burzliwe dzieje Kalifatu Bagdadzkiego. Warszawa: Kraków : Wydawnictwo Naukowe PWN, 1993. ISBN 83-01-10988-2.
* Kultura islamu, słownik. Warszawa: Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne, 1997. ISBN 83-02-06373-8.

== Linki zewnętrzne ==

[http://zakon-sufi.blogspot.com/ Portal nauk duchowych i społecznych tradycyjnych szkół i zakonów sufickich w Polsce]

[http://sufi-chishty.blogspot.com/ Portal z naukami duchowymi najstarszej indyjsko-perskiej szkoły sufickiej czisztijja z Ajmer w Polsce]

[[Category:Sufizm]][[Category:Artykuły]]

Szajch

2026-09-15T17:39:15Z

Caroli:

[[Image:Shah.jpg|right]]

'''Szajch''', z arab. شيخ – szajch – dosłownie "starzec", "naczelnik", "mistrz", "król" – per. [[szach]], w spolszczeniu szejk – duchowy przywódca szkoły [[sufi]]ch. Szajch jest duchowym nauczycielem, który prowadzi ucznia ([[murid]]) od wiedzy o jego jaźni, do wiedzy o Bogu. Szajch jest autentycznym przewodnikiem, do którego poszukujący Prawdy (al-Haqq) musi się zwrócić, robiąc tak zwraca się w stronę Boga Najwyższego (nie oznacza to jednak, że szajch Boga zastępuje, jest on jedynie przypomnieniem celu, dla którego człowiek został stworzony, to znaczy poznania Boga). Sufi mówią, iż ten, kto nie posiada szajcha za przewodnika, ten za przewodnika będzie mieć [[szatan]]a (tzn. kierować się tylko będzie tylko głosem własnego ego). Na ścieżce sufickiej Szajch jest niezbędny, tak samo jak powietrze do życia na Ziemi.

Duchowa praca, alchemiczna transformacja, która się odbywa pod kierownictwem duchowego przewodnika Szajcha, polega na odsłanianiu i paleniu zasłon, aby tylko Promieniująca Twarz Boga mogła być ujrzana. Zasłona jest jednak odsłonięta tylko dla tego, kto jest na to przygotowany.

Prawdziwy suficki Szajch zawsze może wykazać się pochodzeniem i genealogią swojej ścieżki, [[silsila|silsilą]], łańcuchem przekazu.

Szajch to powszechnie stosowane określenie arabskiego władcy (plemienia lub terytorium), naczelnika plemiennego, także w bardzo dawnych czasach. Szajch to także tytuł honorowy wyższej rangi duchownego muzułmańskiego, jednak najczęściej stosowany w ruchach sufickich i sufizujących – nawiązujących do [[sufizm]]u.

Mianem szejk współcześnie często określa się potocznie zamożnego mieszkańca Bliskiego Wschodu, szczególnie jeśli jego majątek ma swoje źródło w sprzedaży ropy naftowej.

== Linki zewnętrzne ==

[http://zakon-sufi.blogspot.com/ Portal nauk duchowych i społecznych tradycyjnych szkół i zakonów sufickich w Polsce]

[http://sufi-chishty.blogspot.com/ Portal z naukami duchowymi najstarszej indyjsko-perskiej szkoły sufickiej czisztijja z Ajmer w Polsce]

[[Category:Sufizm]]

Szajch

2026-09-15T17:38:09Z

Caroli:

[[Image:Shah.jpg|right]]

'''Szajch''', z arab. شيخ – szajch – dosłownie "starzec", "naczelnik", "mistrz", "król" – per. [[szach]], w spolszczeniu szejk – duchowy przywódca szkoły [[sufi]]ch. Szajch jest duchowym nauczycielem, który prowadzi ucznia ([[murid]]) od wiedzy o jego jaźni, do wiedzy o Bogu. Szajch jest autentycznym przewodnikiem, do którego poszukujący Prawdy (al-Haqq) musi się zwrócić, robiąc tak zwraca się w stronę Boga Najwyższego (nie oznacza to jednak, że szajch Boga zastępuje, jest on jedynie przypomnieniem celu, dla którego człowiek został stworzony, to znaczy poznania Boga). Sufi mówią, iż ten, kto nie posiada szajcha za przewodnika, ten za przewodnika będzie mieć [[szatan]]a (tzn. kierować się tylko będzie tylko głosem własnego ego). Na ścieżce sufickiej Szajch jest niezbędny, tak samo jak powietrze do życia na Ziemi.

Duchowa praca, alchemiczna transformacja, która się odbywa pod kierownictwem duchowego przewodnika Szajcha, polega na odsłanianiu i paleniu zasłon, aby tylko Promieniująca Twarz Boga mogła być ujrzana. Zasłona jest jednak odsłonięta tylko dla tego, kto jest na to przygotowany.

Prawdziwy suficki Szajch zawsze może wykazać się pochodzeniem i genealogią swojej ścieżki, [[silsila|silsilą]], łańcuchem przekazu.

Szajch to powszechnie stosowane określenie arabskiego władcy (plemienia lub terytorium), naczelnika plemiennego, także w bardzo dawnych czasach. Szajch to także tytuł honorowy wyższej rangi duchownego muzułmańskiego, jednak najczęściej stosowany w ruchach sufickich i sufizujących – nawiązujących do [[sufizmu]].

Mianem szejk współcześnie często określa się potocznie zamożnego mieszkańca Bliskiego Wschodu, szczególnie jeśli jego majątek ma swoje źródło w sprzedaży ropy naftowej.

== Linki zewnętrzne ==

[http://zakon-sufi.blogspot.com/ Portal nauk duchowych i społecznych tradycyjnych szkół i zakonów sufickich w Polsce]

[http://sufi-chishty.blogspot.com/ Portal z naukami duchowymi najstarszej indyjsko-perskiej szkoły sufickiej czisztijja z Ajmer w Polsce]

[[Category:Sufizm]]

Plik:Shah.jpg

2026-09-15T17:37:37Z

Caroli:

Sufizm

2026-09-15T13:04:37Z

Caroli:

[[Image:Sufizm.jpg|right]]

'''Sufizm''' (arab. taṣawwuf تصوف ) – określenia dla różnorakich nurtów mistycznych i [[gnoza|gnostyckich]] w Persji i na Bliskim Wchodzie. Pochodzi ono od słowa '''suf''' صوف (wełna), bowiem czerpiąc wzór z chrześcijańskich mnichów [[sufi]] ubierali się we włosiennice. Sami Arabowie zwali sufich [[fakir|fakirami]] (faqīr فقير), co znaczy biedak, albo [[derwisz|derwiszami]] (darwīš درويش), co pochodzi od perskiego słowa ubogi, nędzarz.

'''Sufi'''/zm jest w swej najstarszej warstwie nawiązaniem do mistyki i duchowości starohebrajskiej (Zuf), egipskiej oraz zaratusztriańskiej (staroperskiej), a w swej nowszej warstwie jest duchowością i mistyką starochrześcijańską (eseńską i ebionicką) oraz muzułmańską (od VI wieku e.ch). Studiowanie i praktykowanie Sufi jest idealną ścieżką dla osób zainteresowanych mistyką, gnozą i jogą chrześcijańską, żydowską (kabałą), perską (awestyjską) oraz muzułmańską, gdyż łączy wszystkie te tradycje Objawienia zajmując się głównie tym, co mają ze sobą wspólnego, a co jest istotą i sednem każdej autentycznej religijnej i duchowej Drogi.

Pierwsi nowożytni sufi pojawili się już w VII wieku w Basrze, jako spontaniczna próba szukania przez wiernych nowej religii objawionej kontaktu z Bogiem i poznania go, choć czasami usiłuje się też wytłumaczyć powstanie sufizmu względami czysto socjologicznymi – reakcją na przepych i dekadencję dworu kalifów z dynastii Umajjadów. W następnych stuleciach głównym ośrodkiem sufizmu stał się Bagdad, a od XII wieku e.ch. [[Ajmer]] w Indii. Z czasem w obrębie sufizmu wykształciło się wiele różnych tradycji ([[tarika]]) inicjacji i drogi mistycznej. Do XV wieku najpopularniejsza była [[rifa'iyya]], której twórca, Ibn ar-Rif (1106-1182) mieszkał na błotach w południowej Mezopotamii. W okresie późniejszym jej miejsce w Mezopotamii zajęła droga zwana [[kadirijja]]. W muzułmańskich Indiach szczególne znaczenie zdobyła [[suhrawardijja]], która oddziaływała również na hinduskich joginów. Wśród plemion berberyjskich w Afryce Północnej rozwinęła się [[sadilijja]], natomiast w Imperium Osmańskim – [[bektaszijja]]. Jednak najliczniejszą i najczęściej praktykowaną na Wschodzie tradycją suficką jest [[ćiśtiyyah]] (czisztijja, ćiśtijja, chishty), szerzej znana od czasów Khwaja Moinuddin z Ajmer w Indii.

Sufizm to Jedność Wszystkich Religii, to proces zjednoczenia się z Bogiem, Absolutem. W najpowszechniejszej formie polega na regularnych modlitwach, recytacji formuł religijnych i boskich imion, grupowych śpiewach, studiowaniu świętych pism mistycznych i gnostyckich, a przede wszystkim na wyparciu się ego. Jednymi z najznaczniejszych sufi byli '''Rabia Al-Basri''', '''Dżunajd''', '''al-Halladż''', '''al-Ghazani''', '''[[Khwaja Moinuddin Chishty]]''', i '''[[Ibn al-Arabi]]'''.

'''Sufizm''', będąc mistyczno-ascetyczną ścieżką do poznania [[Bóg|Boga]], nie posiada żadnej dogmatycznie sprecyzowanej doktryny. Nie znaczy to, że sufi lekceważyli teologię, jednak to nie teologia była przedmiotem ich studiów, a mistyka i gnoza. Dlatego sufizm rozwinął się w jednakowym stopniu wśród muzułmańskich sunnitów, szyitów i alawitów, czerpiąc wiele inspiracji z monastycyzmu chrześcijańskiego, żydowskiego i zaratusztriańskiego, a nawet z buddyzmu i hinduizmu w Kaszmirze. Częścią światopoglądu sufickiego jest też wiara w [[wahdat ul-wudżud]] (jedność rzeczywistości), utożsamiana nieraz niepoprawnie z panteizmem. Jedną z interesujących i wyróżniających doktryn jest też nauka o duchowej hierarchii anielskich mistrzów, na czele z '''[[qutub]]''' czy kutub - filarem świata.

'''Sufickie rodzaje dróg prowadzących do Boga :'''

* madrość (al-ma'riafah)
* miłość (al-mahabbah)
* bojaźń (al-khawf)

Oto kilka sposobów na jakie sufi objaśniali istotę sufizmu:

* Sufi jest to ten, kogo nie nuży żadne poszukiwanie i kogo nie męczy żadna sprawa.
* Były wśród sufich pewne wskazania, następnie pojawiły się pewne ruchy, następnie nie pozostało nic poza zmartwieniami.
* Nauki sufich są na początku zdobywane, a na końcu intuicyjne.
* Sufizm polega na tym, iż nic ciebie nie posiada.
* Sufizm to uchwycenie rzeczywistości i zwątpienie w to, co w rękach ludzkich.

== Linki zewnętrzne ==

[http://zakon-sufi.blogspot.com/ Portal nauk duchowych i społecznych tradycyjnych szkół i zakonów sufickich w Polsce]

[http://sufi-chishty.blogspot.com/ Portal z naukami duchowymi najstarszej indyjsko-perskiej szkoły sufickiej czisztijja z Ajmer w Polsce]

[[Category:Hasło]][[Category:Sufizm]]

__INDEX__

Sohbet

2026-09-15T13:02:43Z

Caroli:

[[Image:Sohbet.png|right]]

'''Sohbet''', czasem w lokalnych dialektach sobbet lub sorbet, sohrbet – mistyczny dialog, duchowa rozmowa, porada, wykład, komunikacja, lekcja jakiej mistrz [[sufi]]cki, mistrz gnozy, udziela swoim uczniom, także zgromadzenie uczniów zainteresowanych studiowaniem wiedzy tajemnej i doświadczania jej na żywo.

[[Sufizm]] wyróżnia trzy etapy praktyki rozwoju duchowego, trzy stopnie wzrostu duszy:

* modlitwę – ([[salat]], [[namaz]]),
* medytację – ([[muraqaba]])
* sohbet – aymilację wiedzy przez ucznia.

Spotkania adeptów [[sufizm]]u poświęcone na sohbet trwają często około dwóch godzin, chociaż formalnie nie ma żadnego limitu czasowego. Spotkanie mistrza i bardzo zaawansowanego ucznia, który jest o krok od zostania mistrzem, często zamienia się w wymianę doświadczenia duchowo-mistycznego, co rodzi wieczystą przyjaźń.

Sohbet to tradycja duchowa, w której serca uczniów oczyszczane są poprzez Słowo Boże, oddech [[Prorok]]a i obecność żywego Świętego czy świętych. Tradycja ta wywodzi się wprost od Świętego Proroka [[Muhammad]]a, a także od wszystkich proroków biblijnych i toranicznych (z [[Tora|Tory]]) jacy kiedykolwiek przybyli na Ziemię. Wszyscy oni przemawiali do ludzkości w przypowieściach i metaforach, nauczając o Bogu i duszy, i prowadząc ludzkie dusze do Boga. Dzielili się z ludźmi z prorockich szkół i bractw duchowych boską wiedzą tajemną (przekazy, przesłania), przykazaniami, regułami i zasadami duchowego życia i uświęcenia.

Suficka [[silsila]] – tradycja duchowego przekazu – ofiaruje tysiące metaforycznych i alegorycznych opowieści, które uczniowie muszą nie tylko zapamiętać, ale także zrozumieć na coraz głębszych poziomach. Tradycyjnie zwykle przyjmuje się, że każda mistyczna przypowieść ma siedem poziomów zrozumienia, a rolą mistrzów i przewodników duchowych jest zarówno badanie stopnia zrozumienia uczniów, jak i wskazywanie im wyższego stopnia pojmowania, kiedy nadchodzi na to najwyższy czas, kiedy dusza zaczyna dojrzewać ku kolejnemu etapowi przebudzenia.

== Linki zewnętrzne ==

[http://zakon-sufi.blogspot.com/ Portal nauk duchowych i społecznych tradycyjnych szkół i zakonów sufickich w Polsce]

[http://sufi-chishty.blogspot.com/ Portal z naukami duchowymi najstarszej indyjsko-perskiej szkoły sufickiej czisztijja z Ajmer w Polsce]

[[Category:Sufizm]]

Plik:Sohbet.png

2026-09-15T13:02:13Z

Caroli:

Skryptualizm

2026-09-15T09:54:27Z

Caroli:

[[Image:Koranizm Koran.png|right]]

'''Skrypturalizm''', Koranizm, ang. Quranism, po arabsku: القرآنية‎‎; al-Qur'āniyya (al-Koranijja) albo islam koraniczny, Ludzie Koranu, po arabsku: أهل القرآن‎‎, ’Ahl al-Qur’ān – ruch religijny i duchowy za jedyne źródło [[islam]]u uznający [[Koran]]. Skrypturalizm opiera się w całości lub w znacznej mierze na autorytecie wyłącznie samego [[Koran]]u (al-Qur'ān). Tym samym odrzuca całkowicie lub w części [[Sunna|Sunnę]] (Tradycję) – nie traktując jej jako źródła objawienia Bożego. Koranizm podobny jest w założeniu polegania na jednej księdze do ruchów karaimskich i judaistycznych (Tylko [[Tora]]h).

Nurt koranizmu wywodzi się z opozycji wyrosłej w dogmatycznym sunnizmie przeciwko Sunnie, ma swoich zwolenników w Arabii Saudyjskiej i innych krajach muzułmańskich, takich jak Iran, Pakistan czy Egipt. Ruch skryptualistów w XXI wieku coraz częściej jest też reprezentowany w takich krajach jak Anglia, Stany Zjednoczone, Holandia oraz Polska. Islam koraniczny ewoluował na przestrzeni lat. Muzułmanie koraniczni są skupieni w szeregu mniej lub bardziej rozbudowanych struktur. Swoje działania prowadzą najczęściej ponad podziałami państwowymi. Propagują swoje idee w Internecie, jak również w realnym świecie, wydając publikacje, prowadząc kursy koraniczne oraz organizując stacje radiowe itp. Hasłem przewodnim jest: "Tylko Koran", co upodabnia ruch do chrześcijańskich organizacji typu "Tylko Biblia" lub "Tylko Ewangelia".

Do największych ugrupowań Islamu koranicznego należą: Submitters, Tolu-e-Islam i Free-Minds/Progressive Muslims.

[[Category:Sufizm]]

Plik:Koranizm Koran.png

2026-09-15T09:53:59Z

Caroli:

Silsila

2026-09-15T09:42:36Z

Caroli:

[[Image:Silsila.jpg|right]]

'''Silsila''' (arab. سلسلة ) – w języku arabskim dosł. "łańcuch", "sukcesja". W świecie arabskim i muzułmańskim oznacza on m.in. łączność mistrza ([[Pir]], [[Murszid]]) z uczniem poprzez sukcesję linii przekazu pochodzącej od Proroka [[Muhammad]]a. W [[sufizm]]ie termin oznaczający "duchowy łańcuch" sukcesorów danej doktryny lub drogi (tariki). Zgodnie z doktrynami [[sufizm|sufickimi]] Silsila wszystkich bractw i dróg rozpoczyna się od Proroka Muhammada, a właściwie od [[Allah]] Boga i archanioła [[Gabriel]]a (arab. [[Dżibril]]). W szyizmie termin idiomatyczny oznaczający wywodzenie się (pochodzenie rodowe) od duchowego mistrza.

== Linki zewnętrzne ==

[http://zakon-sufi.blogspot.com/ Portal nauk duchowych i społecznych tradycyjnych szkół i zakonów sufickich w Polsce]

[http://sufi-chishty.blogspot.com/ Portal z naukami duchowymi najstarszej indyjsko-perskiej szkoły sufickiej czisztijja z Ajmer w Polsce]

[[Category:Hasło]][[Category:Sufizm]]

Silsila

2026-09-15T09:42:14Z

Caroli:

[[Image:Silsila.jpg|thumb|al-Qadiri order]]

'''Silsila''' (arab. سلسلة ) – w języku arabskim dosł. "łańcuch", "sukcesja". W świecie arabskim i muzułmańskim oznacza on m.in. łączność mistrza ([[Pir]], [[Murszid]]) z uczniem poprzez sukcesję linii przekazu pochodzącej od Proroka [[Muhammad]]a. W [[sufizm]]ie termin oznaczający "duchowy łańcuch" sukcesorów danej doktryny lub drogi (tariki). Zgodnie z doktrynami [[sufizm|sufickimi]] Silsila wszystkich bractw i dróg rozpoczyna się od Proroka Muhammada, a właściwie od [[Allah]] Boga i archanioła [[Gabriel]]a (arab. [[Dżibril]]). W szyizmie termin idiomatyczny oznaczający wywodzenie się (pochodzenie rodowe) od duchowego mistrza.

== Linki zewnętrzne ==

[http://zakon-sufi.blogspot.com/ Portal nauk duchowych i społecznych tradycyjnych szkół i zakonów sufickich w Polsce]

[http://sufi-chishty.blogspot.com/ Portal z naukami duchowymi najstarszej indyjsko-perskiej szkoły sufickiej czisztijja z Ajmer w Polsce]

[[Category:Hasło]][[Category:Sufizm]]

Silsila

2026-09-15T09:40:47Z

Caroli:

[[Image:Silsila.jpg|thumb|A Sufi genealogy of the al-Qadiri order]]

'''Silsila''' (arab. سلسلة ) – w języku arabskim dosł. "łańcuch", "sukcesja". W świecie arabskim i muzułmańskim oznacza on m.in. łączność mistrza ([[Pir]], [[Murszid]]) z uczniem poprzez sukcesję linii przekazu pochodzącej od Proroka [[Muhammad]]a. W [[sufizm]]ie termin oznaczający "duchowy łańcuch" sukcesorów danej doktryny lub drogi (tariki). Zgodnie z doktrynami [[sufizm|sufickimi]] Silsila wszystkich bractw i dróg rozpoczyna się od Proroka Muhammada, a właściwie od [[Allah]] Boga i archanioła [[Gabriel]]a (arab. [[Dżibril]]). W szyizmie termin idiomatyczny oznaczający wywodzenie się (pochodzenie rodowe) od duchowego mistrza.

== Linki zewnętrzne ==

[http://zakon-sufi.blogspot.com/ Portal nauk duchowych i społecznych tradycyjnych szkół i zakonów sufickich w Polsce]

[http://sufi-chishty.blogspot.com/ Portal z naukami duchowymi najstarszej indyjsko-perskiej szkoły sufickiej czisztijja z Ajmer w Polsce]

[[Category:Hasło]][[Category:Sufizm]]

Plik:Silsila.jpg

2026-09-15T09:39:40Z

Caroli:

Saum

2026-09-15T09:26:48Z

Caroli:

[[Image:Saum post.jpg|right]]

'''Saum''' (arab. صوم, ṣawm – post) – oznacza post, tradycyjnie w miesiącu [[Ramadan]], od zorzy (świtu) do zmierzchu. Ramadan trwa przez 30 dni dla podążających ścieżką. Uczniowie Królestwa Boga dodają jednakże jeszcze dziesięć dni, czyniąc wzorem proroków 40 dniowy post. Niewielki posiłek spożywany jest po zachodzie słońca, nie więcej niż garść pożywienia. Post to także [[Prihatin]] – powstrzymywanie się i powściągliwość. Jest to praktykowanie zasad powściągliwości i wstrzemięźliwości religijnej. Poleca się wyłącznie jarskie odżywianie w czasie Ramadanu.

W [[islam]]ie saum to jeden z pięciu obowiązków każdego dorosłego muzułmanina. Od obowiązku przestrzegania postu zwolnione są: osoby przewlekle chore, odbywający długą i wyczerpującą podróż oraz kobiety w ciąży lub karmiące piersią, jeśli obawiają się o zdrowie dziecka. W zamian taki wierny ma obowiązek zachowania postu przez taki sam czas w innym okresie roku, ewentualnie nakarmienia jednej osoby, której nie stać na przyzwoity posiłek, za każdy opuszczony dzień postu.

==Linki zewnętrzne==

*[http://zakon-sufi.blogspot.com/2015/06/ramadan-miesiac-postu-saum.html Saum - post, wstrzemięźliwość i powściągliwość, kultywowana mocniej w Ramadanie]

[[Category:Sufizm]][[Category:Hasło]]

Saum

2026-09-15T09:23:54Z

Caroli:

Plik:Saum post.jpg

2026-09-15T09:22:26Z

Caroli:

Sandalfon

2026-09-15T08:40:12Z

Caroli:

[[Image:Sandalfon.jpg|right]]

'''Sandalfon''' – imię archanioła które oznacza "brata", ponieważ podobnie jak archanioł [[Metatron]], był on kiedyś prorokiem – [[Eliasz]], który wstąpił do królestwa archaniołów. Sandalfon jest archaniołem muzyki i modlitwy. Pomaga archaniołowi [[Michał|Michałowi]] usunąć strachi jego efekty (z pomocą muzyki). Włącz spokojną muzykę i przywołaj go, aby rozwiał jakiekolwiek duchowe wątpliwości. W duchowości i mistyce uczy się, że archanioł Sandalfon jest pod względem wzrostu najwyższym ze wszystkich aniołów; jest tak wysoki, że sięga z Ziemi do Nieba. W ten sposób pokazuje, że z natury anioły połączone są zarówno z Niebem jak i z Ziemią. Sandalfon pomaga zrównoważyć energię planu fizycznego i Boskiego tak, byśmy mogli przekazywać i wykorzystywać te energie dla duchowego rozwoju ludzkości. Sandalfon jest Aniołem ziemi i opiekunem Przewodników Duchowych, jest również Anielskim Amabsadorem Modlitwy, Muzyki i Duchowego Wniebowstąpienia.

Wniebowstąpienie Proroka [[Eliasz|Eliasza]] (Eliyah) odbyło się za pomocą stworzonego ze światła i ognia rydwanu zaprzeżonego w niebańskie konie ze skrzydłami. Archanioł Sandalfon z regułu ukazuje się jako stary mędrzec lub jako stary mistyczno-magiczny kapłan Boga. Archanioł Sandalfon pomoże Ci osiągnąć świadomość Jedności z Bogiem czyli przywrócić połączenia z Wyższą Jaźnią oraz z samym [[Bóg|Bogiem]], moze także prydzielić Ci czy raczej skieruje do specjalnego Duchowego Przewodnika (Mistrza Duchowego), który pomoże Ci połączyć się ze światem duchowym. Kolor podstawowej energii duchowej Archanioła Sandalfona to barwa turkusowa.

Mając osobiste dośwaidczenia z czasów bycia człowiekiem (Prorok [[Eliasz]]), stał się Sandalfon orędownikiem ludzi poszukujących duchowej drogi i szukających lepszych aspektów siebie. Archanioł Sandalfon wziął pod swoje anielskie skrzydła wszystkich tych, którzy kroczą drogą rozwoju duchowego, niebiańską ścieżką. Pomaga ludziom odnaleźć w nich aspekt boskiej doskonałości i jednocześnie doświadczać ziemskiej codzienności. Kreujemy naszą rzeczywistość za pomocą myśli, słowa, emocji, wyobrażenia, intencji. Modlitwa jest chyba najpotężniejszym narzędziem do kreowania nas i naszej codzienności, bo energetycznie i wibracyjnie zawiera wszystkie wymienione narzędzia. Właśnie dlatego moc szczerej modlitwy do Boga jest jedyna w swoim rodzaju. Sandalfon jest jednym z potężnych Sarim (książąt anielskich, władców niebios). Władca, strażnik i opiekun szóstego oraz siódmego nieba. Odpowiedzialny za formowanie dzieci w łonie matki i nadanie płci, zatem do Sandalfona zanosimy modły o zdrowe dziecko i wyrazistą płeć.

Atrybuty to kula ziemska, drzewo, oliwka, cedr. Sefirota Sandalfona to Malkuth czyli Królewstwo.

== Linki zewnętrzne ==
[http://zakon-sufi.blogspot.com/ Portal nauk duchowych i społecznych tradycyjnych szkół i zakonów sufickich w Polsce]

[http://sufi-chishty.blogspot.com/ Portal z naukami duchowymi najstarszej indyjsko-perskiej szkoły sufickiej czisztijja z Ajmer w Polsce]

[[Category:Hasło]][[Category:Sufizm]]

Sandalfon

2026-09-15T08:39:37Z

Caroli:

[[Image:nazwa pliku z rozszerzeniem|thumb|opis zdjęcia]]

'''Sandalfon''' – imię archanioła które oznacza "brata", ponieważ podobnie jak archanioł [[Metatron]], był on kiedyś prorokiem – [[Eliasz]], który wstąpił do królestwa archaniołów. Sandalfon jest archaniołem muzyki i modlitwy. Pomaga archaniołowi [[Michał|Michałowi]] usunąć strachi jego efekty (z pomocą muzyki). Włącz spokojną muzykę i przywołaj go, aby rozwiał jakiekolwiek duchowe wątpliwości. W duchowości i mistyce uczy się, że archanioł Sandalfon jest pod względem wzrostu najwyższym ze wszystkich aniołów; jest tak wysoki, że sięga z Ziemi do Nieba. W ten sposób pokazuje, że z natury anioły połączone są zarówno z Niebem jak i z Ziemią. Sandalfon pomaga zrównoważyć energię planu fizycznego i Boskiego tak, byśmy mogli przekazywać i wykorzystywać te energie dla duchowego rozwoju ludzkości. Sandalfon jest Aniołem ziemi i opiekunem Przewodników Duchowych, jest również Anielskim Amabsadorem Modlitwy, Muzyki i Duchowego Wniebowstąpienia.

Wniebowstąpienie Proroka [[Eliasz|Eliasza]] (Eliyah) odbyło się za pomocą stworzonego ze światła i ognia rydwanu zaprzeżonego w niebańskie konie ze skrzydłami. Archanioł Sandalfon z regułu ukazuje się jako stary mędrzec lub jako stary mistyczno-magiczny kapłan Boga. Archanioł Sandalfon pomoże Ci osiągnąć świadomość Jedności z Bogiem czyli przywrócić połączenia z Wyższą Jaźnią oraz z samym [[Bóg|Bogiem]], moze także prydzielić Ci czy raczej skieruje do specjalnego Duchowego Przewodnika (Mistrza Duchowego), który pomoże Ci połączyć się ze światem duchowym. Kolor podstawowej energii duchowej Archanioła Sandalfona to barwa turkusowa.

Mając osobiste dośwaidczenia z czasów bycia człowiekiem (Prorok [[Eliasz]]), stał się Sandalfon orędownikiem ludzi poszukujących duchowej drogi i szukających lepszych aspektów siebie. Archanioł Sandalfon wziął pod swoje anielskie skrzydła wszystkich tych, którzy kroczą drogą rozwoju duchowego, niebiańską ścieżką. Pomaga ludziom odnaleźć w nich aspekt boskiej doskonałości i jednocześnie doświadczać ziemskiej codzienności. Kreujemy naszą rzeczywistość za pomocą myśli, słowa, emocji, wyobrażenia, intencji. Modlitwa jest chyba najpotężniejszym narzędziem do kreowania nas i naszej codzienności, bo energetycznie i wibracyjnie zawiera wszystkie wymienione narzędzia. Właśnie dlatego moc szczerej modlitwy do Boga jest jedyna w swoim rodzaju. Sandalfon jest jednym z potężnych Sarim (książąt anielskich, władców niebios). Władca, strażnik i opiekun szóstego oraz siódmego nieba. Odpowiedzialny za formowanie dzieci w łonie matki i nadanie płci, zatem do Sandalfona zanosimy modły o zdrowe dziecko i wyrazistą płeć.

Atrybuty to kula ziemska, drzewo, oliwka, cedr. Sefirota Sandalfona to Malkuth czyli Królewstwo.

== Linki zewnętrzne ==
[http://zakon-sufi.blogspot.com/ Portal nauk duchowych i społecznych tradycyjnych szkół i zakonów sufickich w Polsce]

[http://sufi-chishty.blogspot.com/ Portal z naukami duchowymi najstarszej indyjsko-perskiej szkoły sufickiej czisztijja z Ajmer w Polsce]

[[Category:Hasło]][[Category:Sufizm]]

Plik:Sandalfon.jpg

2026-09-15T08:38:30Z

Caroli:

Salat

2026-09-15T08:32:05Z

Caroli:

[[Image:Salat.jpg|right]]

'''Salat''' (arab. صلوة salah, pers. نماز namâz, tur. namaz) – to modlitwa, tradycyjnie odmawiana pięć razy w ciągu dnia: o świcie, przed południem, po południu, o zachodzie słońca i przed pójściem spać – wieczorem. Celem salat jest uzyskanie błogosławieństwa [[Allah|Allaha]].
Odmawiający salat powinien być w stanie rytualnej czystości. Uzyskuje się ją przez obmycie wodą rąk, nóg, płukaniem ust i nosa. A gdy nie ma wody, to zastępuje się ją piaskiem. Rozkłada się specjalny dywanik, zwraca się w kierunku Mekki i wykonuje określoną liczbę pokłonów, gestów i recytacji wersetów [[Koran]]u (przede wszystkim pierwszej sury Al-Fatiha). Największe znaczenie mają modlitwy piątkowe odmawiane wspólnie w meczecie, którym często towarzyszy kazanie. Salat na całym świecie odbywa się tylko w języku arabskim i jest to rytualna modlitwa, będąca jednym z pięciu obowiązków każdego muzułmanina.

== Linki zewnętrzne ==
[http://zakon-sufi.blogspot.com/ Portal nauk duchowych i społecznych tradycyjnych szkół i zakonów sufickich w Polsce]

[http://sufi-chishty.blogspot.com/ Portal z naukami duchowymi najstarszej indyjsko-perskiej szkoły sufickiej czisztijja z Ajmer w Polsce]

[[Category:Hasło]][[Category:Sufizm]]

Plik:Salat.jpg

2026-09-15T08:30:50Z

Caroli:

Ramadan

2026-09-15T07:07:34Z

Caroli:

[[Image:Ramadan.jpg|right]]

'''Ramadan'''(arab. رمضان, ramaḍān; per., paszto, czecz. ramzan; tur. ramazan) – to tradycyjny dziewiąty miesiąc kalendarza muzułmańskiego.
Jest to miesiąc postu [[sufi|sufich]], [[fakir|fakirów]], [[derwisz|derwiszów]] i [[muzułmanin|muzułmanów]]. Dla muzułmanów wszelkich nurtów jest święty, gdyż w tym miesiącu rozpoczęło się objawianie Świętego [[Koran|Koranu]] – Archanioł [[Gabriel]] (Dżibril) ukazał się Świętemu Prorokowi [[Muhammad]]owi, przekazując kilka wersetów przyszłej świętej księgi [[islam]]u. Ramadan jest tradycyjnym miesiącem wielbienia Boga, mistycznej ascezy, miesiącem modlitwy oraz studiowania Świętego [[Koran]]u. Dzienny czas postu wyznacza lokalny wschód i zachód słońca.

Nazwa Ramadan pochodzi od słowa "Ramd", co oznacza "żar słońca". Powiada się Ramada al-Saai'mu, czyli wnętrze człowieka stało się gorące z pragnienia wywołanego postem. Nazwa "ramadan" ma pochodzenie islamskie, wcześniej miesiąc ten był nazywany "Naatiq". Miesiąc ten nazywa się ramadan ponieważ:
# Poszczenie w tym miesiącu wywołuje gorąco i palenie wywołane pragnieniem;
# Oddawanie czci Jedynemu Bogu w tym miesiącu wypala ślady grzechu w człowieku:
# Pobożność człowieka w tym miesiącu wywołuje w jego sercu to potrzebne ciepło miłości do jego Stwórcy i innych ludzi.

Podczas trwania ramadanu od świtu do zmierzchu (około 15 minut po zachodzie słońca) porządnemu muzułmaninowi (wierzącemu w Boga) powyżej 10 roku życia nie wolno spożywać żadnych pokarmów, pić żadnych napojów, palić tytoniu, używać kosmetyków, uprawiać seksu. W nocy seks jest dozwolony, oprócz dziesięciu dni ostatnich dni ramadanu. W tym czasie nie wolno kłamać powołując się na [[Allah]] Boga, Świętego Proroka, jego następców czy zastępców. Zabronione jest także zwilżanie gardła rozpyloną cieczą, zanurzanie całej głowy w wodzie, robienie lewatywy czy wywoływanie wymiotów. Można jedynie, gdy jest wysoka temperatura i bardzo sucho, przepłukać gardło wodą. Wszystkie te zakazy noszą nazwę mufirat – czynności przerywające post. Post przerywają także przypadłości związane z utratą świadomości: pijaństwo czy atak szaleństwa (nawet apopleksja) oraz miesiączka. Dużo czasu należy poświęcać modłom, studiowaniu Pisma Świętego (al-Quran), rozważaniom i refleksjom. Ostatni posiłek przed kolejnym dniem postu muzułmanie jedzą przed świtem. Od momentu, kiedy usłyszą wołanie do porannej modlitwy fadżr, powstrzymują się od dalszego jedzenia i picia. W ramadanie muzułmanie pracujący zwykle spożywają dwa posiłki -iftar po zachodzie słońca, oraz suhur przed świtem. [[Sufi]] jednakże często polecają dla mistycznej ascezy jeden posiłek na dobę po zachodzie słońca, a tylko czasem przed świtem, jeśli uwarunkowane jest to ciężką pracą. W czasie dnia jednakże zachowywany jest całkowity post, powstrzymywanie się od posiłków oraz napojów kalorycznych i wody (pełna jednodzienna głodówka oczyszczająca).

== Linki zewnętrzne ==
[http://zakon-sufi.blogspot.com/ Portal nauk duchowych i społecznych tradycyjnych szkół i zakonów sufickich w Polsce]

[http://sufi-chishty.blogspot.com/ Portal z naukami duchowymi najstarszej indyjsko-perskiej szkoły sufickiej czisztijja z Ajmer w Polsce]

[[Category:Hasło]][[Category:Sufizm]]

Plik:Ramadan.jpg

2026-09-15T07:07:08Z

Caroli: Caroli przesłał nową wersję Plik:Ramadan.jpg

Plik:Ramadan.jpg

2026-09-15T07:05:31Z

Caroli:

Qibla

2026-09-15T05:57:21Z

Caroli:

[[Image:Qibla.jpg|right]]

'''Qibla''', qiblah, kibla, kiblah – po arabsku: قبلة‎‎‎, "kierunek" – dosłownie: kierunek w którym modli się wierny. Początkowo muzułmanie kierowali się w stronę Jerozolimy, a dopiero później w stronę Mekki.

W istocie qibla istnieje w każdym kierunku, w każdą stronę, Koran zapewnia bowiem, iż: ''"W jakąkolwiek stronę wzrok wasz zwrócicie, wszędzie napotkacie Jego Oblicze"'' (2:15, tłu. Buczacki). Aby uzyskać wiedzę tego "bezkierunkowego" kierunku podróżujący musi wpierw skierować swoje modlitwy w stronę Świętego Miasta Mekki. Potem jego [[murszid]] staje się jego kibla. Wreszcie zwraca się on w stronę swego oczyszczonego serca. Kiedy Prawda, al-Haqq, jest odsłonięta w jego sercu, staje twarzą w twarz z Bogiem. Osiągnął on Prawdę Pewności haqq al-[[jakin]] iż tylko Bóg Jest. [[Bóg]] go otacza i jest w nim. W którą stronę ma się teraz zwrócić? Qibla to kierunek, w którym zwracają się muzułmanie, a także [[sufi]] w czasie modlitwy. Początkowo muzułmanie modlili się w kierunku Jerozolimy, później jednak, według wytycznych Proroka [[Muhammad]]a, zwrócili się w stronę znajdującej się w Mekce świątyni al-[[Kaba]]. W meczecie qiblę wyznacza [[mihrab]] – specjalne wgłębienie w ścianie. W [[islam]]ie również zmarli chowani są głową zwróconą w stronę Mekki.

== Linki zewnętrzne ==

[http://zakon-sufi.blogspot.com/ Portal nauk duchowych i społecznych tradycyjnych szkół i zakonów sufickich w Polsce]

[http://sufi-chishty.blogspot.com/ Portal z naukami duchowymi najstarszej indyjsko-perskiej szkoły sufickiej czisztijja z Ajmer w Polsce]

[[Category:Sufizm]]

Qibla

2026-09-15T05:56:33Z

Caroli:

[[Image:Qibla.jpg|right]]

'''Qibla''', qiblah, kibla, kiblah — po arabsku: قبلة‎‎‎, "kierunek" — dosłownie: kierunek w którym modli się wierny. Początkowo muzułmanie kierowali się w stronę Jerozolimy, a dopiero później w stronę Mekki.

W istocie qibla istnieje w każdym kierunku, w każdą stronę, Koran zapewnia bowiem, iż: ''"W jakąkolwiek stronę wzrok wasz zwrócicie, wszędzie napotkacie Jego Oblicze"'' (2:15, tłu. Buczacki). Aby uzyskać wiedzę tego "bezkierunkowego" kierunku podróżujący musi wpierw skierować swoje modlitwy w stronę Świętego Miasta Mekki. Potem jego [[murszid]] staje się jego kibla. Wreszcie zwraca się on w stronę swego oczyszczonego serca. Kiedy Prawda, al-Haqq, jest odsłonięta w jego sercu, staje twarzą w twarz z Bogiem. Osiągnął on Prawdę Pewności haqq al-[[jakin]] iż tylko Bóg Jest. [[Bóg]] go otacza i jest w nim. W którą stronę ma się teraz zwrócić? Qibla to kierunek, w którym zwracają się muzułmanie, a także [[sufi]] w czasie modlitwy. Początkowo muzułmanie modlili się w kierunku Jerozolimy, później jednak, według wytycznych Proroka [[Muhammad]]a, zwrócili się w stronę znajdującej się w Mekce świątyni al-[[Kaba]]. W meczecie qiblę wyznacza [[mihrab]] — specjalne wgłębienie w ścianie. W [[islam]]ie również zmarli chowani są głową zwróconą w stronę Mekki.

== Linki zewnętrzne ==

[http://zakon-sufi.blogspot.com/ Portal nauk duchowych i społecznych tradycyjnych szkół i zakonów sufickich w Polsce]

[http://sufi-chishty.blogspot.com/ Portal z naukami duchowymi najstarszej indyjsko-perskiej szkoły sufickiej czisztijja z Ajmer w Polsce]

[[Category:Sufizm]]

Plik:Qibla.jpg

2026-09-15T05:56:05Z

Caroli:

Qawwali

2026-09-15T05:45:18Z

Caroli:

[[Image:Qawwali.jpg|right]]

'''Qawwali''' (Urdu: قوٌالی, Hindi: क़व्वाली) to gatunek duchowej muzyki charakterystyczny dla [[Sufich]] i [[Jogów]], szczególnie Indii i Pakistanu mający już ponad 700 lat a jej początek związany jest z perskim świętym Amirem Khusro, który wierzył, iż pewne tajniki wiary są możliwe do zgłębienia jedynie poprzez doświadczenie boskiej miłości.

Termin '''qawwali''' pochodzi od arabskiego '''qawl''' – pewnik. Qawwali łączy elementy perskiej i indyjskiej muzyki klasycznej z tekstami chwalącymi Boga, proroka oraz sławiącymi życie świętych. Do dziś qawwali towarzyszy uroczystościom religijnym sufich – muzułmańskich mistyków i joginów. Najważniejszym elementem Qawwali jest donośny śpiew, pełen ozdobników i chóralnie powtarzanych fraz. Główną rolę w zespole odgrywa [[qawwal]] – prowadzący kantor, któremu akompaniują inni śpiewacy pełniący rolę chórzystów oraz instrumentaliści grający na [[tabli]], [[harmonium]] i innych instrumentach. Qawwali dowodzą, iż konieczne jest zaangażowanie się w śpiewanie tekstów i odczuwanie muzyki, aby można było osiągnąć [[oświecenie]], czyli, jak mówią sufi, starcia ego [[fana]] aby osiągnąć doświadczenie rozpłynięcia się w Bogu.

Do popularyzacji qawwali przyczynił się wielce, nieżyjący już, '''Nusrat Fateh Ali Khan''' – mistrz gatunku, znany dzięki współpracy z wieloma europejskimi i amerykańskimi muzykami.

== Linki zewnętrzne ==

[http://zakon-sufi.blogspot.com/ Portal nauk duchowych i społecznych tradycyjnych szkół i zakonów sufickich w Polsce]

[http://sufi-chishty.blogspot.com/ Portal z naukami duchowymi najstarszej indyjsko-perskiej szkoły sufickiej czisztijja z Ajmer w Polsce]

[[Category:Hasło]][[Category:Sufizm]]

Plik:Qawwali.jpg

2026-09-15T05:41:02Z

Caroli:

Qalb

2026-09-15T05:10:11Z

Caroli:

[[Image:Qalb.jpg|right]]

'''Qalb''', Kalb, arabskie قلب – oznacza serce, ośrodek serca, jest drugą z sześciu [[Latifa|Lataif]] – miejsc subtelnych do kontemplacji.

Qalb czy Kalb to serce, organ ponad racjonalnej intuicji, posiadający zdolność bezpośredniego postrzegania duchowych rzeczywistości, których umysł nie jest w stanie pojąć. Ludzkie serce jest miejscem ciągłych zmian i fluktuacji. W nim, Transcendentna Rzeczywistość styka się z człowiekiem. Serce jest również polem bitwy Większej Świętej Wojny al-dżihad al-akbar z pokusami i złymi skłonnościami człowieka. Tu, grawitacyjna siła niższej jaźni [[nafs]] konfrontuje wznoszącego i tęskniącego ducha [[ruh]]. Walka toczy się pomiędzy dwoma przeciwnymi siłami, aby opanować ludzkie serce. Pod zwodniczym kierunkiem [[szajtan]] (szatana), [[nafs]] chce zrzucić serce w głębiny niewiedzy. Jednak duch, [[ruh]] który pochodzi od Boga ciągnie serce w stronę Boga. Im bardziej serce jest oczyszczone, tym bardziej podatne jest ono na nieodparte przyciąganie niebiańskiego ducha. Czuwanie nad sercem jest częścią duchowego zmagania [[mudżahada]] w Podróży Powrotnej. Zaawansowani na Ścieżce nigdy nie pozwalają żadnym intruzom wejść do ich uświęconych serc.

Serce Człowieka Doskonałego jest Boskim Tronem al-[[arsz]], wokół którego znajduje się duchowa rzeczywistość. Kalb jest również jednym z subtelnych ośrodków percepcji lataif w praktykach sufickich zakonów [[Czisztijja]], Nakszbandi, Mudżaddidi i innych.

'''Ajn al-kalb''' – oko serca, narząd intuicji, miejsce poznania Obecności Boga.

== Linki zewnętrzne ==

[http://zakon-sufi.blogspot.com/ Portal nauk duchowych i społecznych tradycyjnych szkół i zakonów sufickich w Polsce]

[http://sufi-chishty.blogspot.com/ Portal z naukami duchowymi najstarszej indyjsko-perskiej szkoły sufickiej czisztijja z Ajmer w Polsce]

[[Category:Sufizm]]

Plik:Qalb.jpg

2026-09-15T05:08:50Z

Caroli:

Latifa

2026-09-15T04:51:42Z

Caroli:

'''Latifa''', Lataif-e-sitta (po persku: لطائف سته‎‎ lub al-Laṭaʾif as-Sitta po arabsku: اللطائف الستة‎‎) – dosłownie sześć subtelności; nazwa miejsc do skupiania i odczuwania, subtelnych centrów energetycznych w ciele człowieka; organy psychoduchowe. Ma to takie samo znaczenie jak "[[Ćakram|czakram]]" w systemie [[joga|jogi]]. Również wyróżnia się 7 podstawowych ośrodków czyli lataif.

Latifa to określenie odnosi się do subtelnych esencji, lub ośrodków na ciele człowieka. Oczyszczanie lataif (l.p. latifa) stanowi duchową pracę i zmagania na ścieżce [[sufi]]ch. Oczyszczenie i udoskonalenie każdej latify oznacza etap w Podróży Powrotnej i uzyskanie dodatkowego intuicyjnego wglądu na Ścieżce ([[tarika]]).
[[Image:Latifa sufi.png|right]]
W systemie duchowym sufickiej Ścieżki Qadirijja, Czisztijja, Akbarijja, Nakszbandijja, Mudżaddidijja, najbardziej znane lataify to:

* nafs – jaźń; związana z pępkiem lub podbrzuszem;
* qalb – serce/umysł; ośrodek serca;
* ruh – duch/dusza;
* sirr – tajemny;
* khafi – ukryty; misteryjny; arkanum; zwykle obszar czoła, punkt międzybrwiowy; kolor niebieski; czasem prawa strona piersi;
* akhfa lub ikhfa – głęboko ukryty; Nuqta-e-wahida – punkt połączenia i jedności; szczyt głowy;

Wspomnianych sześć lataif wspomnianych jest także w [[Koran]]ie. Każda latifa ma swój kolor i odpowiada następującym Prorokom: Adamowi, Abrahamowi, Noemu, Mojżeszowi, Jezusowi (Isa), oraz Muhammadowi (Pokój z Nimi). Istnieją inne (jest ich dziesięć) ośrodki lataif nauczane przez sufickie szkoły [[Czisztijja]], Qadirijja, Nakszbandijja, Mudżaddidijja, które uczeń poznaje i z którymi „pracuje” pod instrukcją swego szajcha. Należy dodać, iż system lataif nie różni się od systemu czakramów jogi, nie tylko ich subtelnością, ani ich funkcją. Uaktywnienie sześciu ośrodków subtelnych jest częścią metodycznej pracy duchowej praktyki w szkołach, zakonach i bractwach sufickich.

Najczęściej jednak [[sufi]] podobnie jak [[jogin]]i nauczają o siedmiu lataifach, jednak bardziej akcentują duchowe ich aspekty.
[[Image:Lataif.jpg|right]]
* Latifa – Haqqiyya – ([[Sahasrara]]) – punkt na czubku głowy, ośrodek ponad głową;
* Latifa – Khafiyya – ([[Ajna]]) – tzw. 3 oko, punkt między brwiami;
* Latifa – Sirriyya – ([[Viśuddha|Visuddha]]) – punkt energetyczny w gardle;
* Latifa – Ruhiyya – ([[Anahata]]) – okolice fizycznego serca; ośrodek sercowo-duchowy; Duch Święty;
* Latifa – Qalbiyya – odpowiada kolor srebrzysty ([[Manipura]]) – wysokość splotu słonecznego;
* Latifa – Nafsiyya – ([[Swadhiszthana|Svadhisthana) – Okolice pępka, ośrodek sił ego;
* Latifa – Qalabiyya (Muladhara|Muladara]]) – Punkt przy podstawie kręgosłupa;

Al-Latif – Subtelny; Łaskawy; Delikatny; Piękny; Piękno Duszy; Przenikliwy; l.mn – Lataif.

'''''Yaa Latif! – O Ty, Subtelny! '''''

== Linki zewnętrzne ==

[http://zakon-sufi.blogspot.com/ Portal nauk duchowych i społecznych tradycyjnych szkół i zakonów sufickich w Polsce]

[http://sufi-chishty.blogspot.com/ Portal z naukami duchowymi najstarszej indyjsko-perskiej szkoły sufickiej czisztijja z Ajmer w Polsce]

[[Category:Sufizm]]

Latifa

2026-09-15T04:50:52Z

Caroli:

'''Latifa''', Lataif-e-sitta (po persku: لطائف سته‎‎ lub al-Laṭaʾif as-Sitta po arabsku: اللطائف الستة‎‎) – dosłownie sześć subtelności; nazwa miejsc do skupiania i odczuwania, subtelnych centrów energetycznych w ciele człowieka; organy psychoduchowe. Ma to takie samo znaczenie jak "[[Ćakram|czakram]]" w systemie [[joga|jogi]]. Również wyróżnia się 7 podstawowych ośrodków czyli lataif.
[[Image:Latifa sufi.png|right]]
Latifa to określenie odnosi się do subtelnych esencji, lub ośrodków na ciele człowieka. Oczyszczanie lataif (l.p. latifa) stanowi duchową pracę i zmagania na ścieżce [[sufi]]ch. Oczyszczenie i udoskonalenie każdej latify oznacza etap w Podróży Powrotnej i uzyskanie dodatkowego intuicyjnego wglądu na Ścieżce ([[tarika]]). W systemie duchowym sufickiej Ścieżki Qadirijja, Czisztijja, Akbarijja, Nakszbandijja, Mudżaddidijja, najbardziej znane lataify to:

* nafs – jaźń; związana z pępkiem lub podbrzuszem;
* qalb – serce/umysł; ośrodek serca;
* ruh – duch/dusza;
* sirr – tajemny;
* khafi – ukryty; misteryjny; arkanum; zwykle obszar czoła, punkt międzybrwiowy; kolor niebieski; czasem prawa strona piersi;
* akhfa lub ikhfa – głęboko ukryty; Nuqta-e-wahida – punkt połączenia i jedności; szczyt głowy;

Wspomnianych sześć lataif wspomnianych jest także w [[Koran]]ie. Każda latifa ma swój kolor i odpowiada następującym Prorokom: Adamowi, Abrahamowi, Noemu, Mojżeszowi, Jezusowi (Isa), oraz Muhammadowi (Pokój z Nimi). Istnieją inne (jest ich dziesięć) ośrodki lataif nauczane przez sufickie szkoły [[Czisztijja]], Qadirijja, Nakszbandijja, Mudżaddidijja, które uczeń poznaje i z którymi „pracuje” pod instrukcją swego szajcha. Należy dodać, iż system lataif nie różni się od systemu czakramów jogi, nie tylko ich subtelnością, ani ich funkcją. Uaktywnienie sześciu ośrodków subtelnych jest częścią metodycznej pracy duchowej praktyki w szkołach, zakonach i bractwach sufickich.

Najczęściej jednak [[sufi]] podobnie jak [[jogin]]i nauczają o siedmiu lataifach, jednak bardziej akcentują duchowe ich aspekty.
[[Image:Lataif.jpg|right]]
* Latifa – Haqqiyya – ([[Sahasrara]]) – punkt na czubku głowy, ośrodek ponad głową;
* Latifa – Khafiyya – ([[Ajna]]) – tzw. 3 oko, punkt między brwiami;
* Latifa – Sirriyya – ([[Viśuddha|Visuddha]]) – punkt energetyczny w gardle;
* Latifa – Ruhiyya – ([[Anahata]]) – okolice fizycznego serca; ośrodek sercowo-duchowy; Duch Święty;
* Latifa – Qalbiyya – odpowiada kolor srebrzysty ([[Manipura]]) – wysokość splotu słonecznego;
* Latifa – Nafsiyya – ([[Swadhiszthana|Svadhisthana) – Okolice pępka, ośrodek sił ego;
* Latifa – Qalabiyya (Muladhara|Muladara]]) – Punkt przy podstawie kręgosłupa;

Al-Latif – Subtelny; Łaskawy; Delikatny; Piękny; Piękno Duszy; Przenikliwy; l.mn – Lataif.

'''''Yaa Latif! – O Ty, Subtelny! '''''

== Linki zewnętrzne ==

[http://zakon-sufi.blogspot.com/ Portal nauk duchowych i społecznych tradycyjnych szkół i zakonów sufickich w Polsce]

[http://sufi-chishty.blogspot.com/ Portal z naukami duchowymi najstarszej indyjsko-perskiej szkoły sufickiej czisztijja z Ajmer w Polsce]

[[Category:Sufizm]]

Latifa

2026-09-15T04:49:49Z

Caroli:

'''Latifa''', Lataif-e-sitta (po persku: لطائف سته‎‎ lub al-Laṭaʾif as-Sitta po arabsku: اللطائف الستة‎‎) – dosłownie sześć subtelności; nazwa miejsc do skupiania i odczuwania, subtelnych centrów energetycznych w ciele człowieka; organy psychoduchowe. Ma to takie samo znaczenie jak "[[Ćakram|czakram]]" w systemie [[joga|jogi]]. Również wyróżnia się 7 podstawowych ośrodków czyli lataif.

Latifa to określenie odnosi się do subtelnych esencji, lub ośrodków na ciele człowieka. Oczyszczanie lataif (l.p. latifa) stanowi duchową pracę i zmagania na ścieżce [[sufi]]ch. Oczyszczenie i udoskonalenie każdej latify oznacza etap w Podróży Powrotnej i uzyskanie dodatkowego intuicyjnego wglądu na Ścieżce ([[tarika]]). W systemie duchowym sufickiej Ścieżki Qadirijja, Czisztijja, Akbarijja, Nakszbandijja, Mudżaddidijja, najbardziej znane lataify to:
[[Image:Latifa sufi.png|right]]
* nafs – jaźń; związana z pępkiem lub podbrzuszem;
* qalb – serce/umysł; ośrodek serca;
* ruh – duch/dusza;
* sirr – tajemny;
* khafi – ukryty; misteryjny; arkanum; zwykle obszar czoła, punkt międzybrwiowy; kolor niebieski; czasem prawa strona piersi;
* akhfa lub ikhfa – głęboko ukryty; Nuqta-e-wahida – punkt połączenia i jedności; szczyt głowy;

Wspomnianych sześć lataif wspomnianych jest także w [[Koran]]ie. Każda latifa ma swój kolor i odpowiada następującym Prorokom: Adamowi, Abrahamowi, Noemu, Mojżeszowi, Jezusowi (Isa), oraz Muhammadowi (Pokój z Nimi). Istnieją inne (jest ich dziesięć) ośrodki lataif nauczane przez sufickie szkoły [[Czisztijja]], Qadirijja, Nakszbandijja, Mudżaddidijja, które uczeń poznaje i z którymi „pracuje” pod instrukcją swego szajcha. Należy dodać, iż system lataif nie różni się od systemu czakramów jogi, nie tylko ich subtelnością, ani ich funkcją. Uaktywnienie sześciu ośrodków subtelnych jest częścią metodycznej pracy duchowej praktyki w szkołach, zakonach i bractwach sufickich.

Najczęściej jednak [[sufi]] podobnie jak [[jogin]]i nauczają o siedmiu lataifach, jednak bardziej akcentują duchowe ich aspekty.
[[Image:Lataif.jpg|right]]
* Latifa – Haqqiyya – ([[Sahasrara]]) – punkt na czubku głowy, ośrodek ponad głową;
* Latifa – Khafiyya – ([[Ajna]]) – tzw. 3 oko, punkt między brwiami;
* Latifa – Sirriyya – ([[Viśuddha|Visuddha]]) – punkt energetyczny w gardle;
* Latifa – Ruhiyya – ([[Anahata]]) – okolice fizycznego serca; ośrodek sercowo-duchowy; Duch Święty;
* Latifa – Qalbiyya – odpowiada kolor srebrzysty ([[Manipura]]) – wysokość splotu słonecznego;
* Latifa – Nafsiyya – ([[Swadhiszthana|Svadhisthana) – Okolice pępka, ośrodek sił ego;
* Latifa – Qalabiyya (Muladhara|Muladara]]) – Punkt przy podstawie kręgosłupa;

Al-Latif – Subtelny; Łaskawy; Delikatny; Piękny; Piękno Duszy; Przenikliwy; l.mn – Lataif.

'''''Yaa Latif! – O Ty, Subtelny! '''''

== Linki zewnętrzne ==

[http://zakon-sufi.blogspot.com/ Portal nauk duchowych i społecznych tradycyjnych szkół i zakonów sufickich w Polsce]

[http://sufi-chishty.blogspot.com/ Portal z naukami duchowymi najstarszej indyjsko-perskiej szkoły sufickiej czisztijja z Ajmer w Polsce]

[[Category:Sufizm]]

Latifa

2026-09-15T04:48:51Z

Caroli:

[[Image:Latifa sufi.png|right]]

'''Latifa''', Lataif-e-sitta (po persku: لطائف سته‎‎ lub al-Laṭaʾif as-Sitta po arabsku: اللطائف الستة‎‎) – dosłownie sześć subtelności; nazwa miejsc do skupiania i odczuwania, subtelnych centrów energetycznych w ciele człowieka; organy psychoduchowe. Ma to takie samo znaczenie jak "[[Ćakram|czakram]]" w systemie [[joga|jogi]]. Również wyróżnia się 7 podstawowych ośrodków czyli lataif.

Latifa to określenie odnosi się do subtelnych esencji, lub ośrodków na ciele człowieka. Oczyszczanie lataif (l.p. latifa) stanowi duchową pracę i zmagania na ścieżce [[sufi]]ch. Oczyszczenie i udoskonalenie każdej latify oznacza etap w Podróży Powrotnej i uzyskanie dodatkowego intuicyjnego wglądu na Ścieżce ([[tarika]]). W systemie duchowym sufickiej Ścieżki Qadirijja, Czisztijja, Akbarijja, Nakszbandijja, Mudżaddidijja, najbardziej znane lataify to:

* nafs – jaźń; związana z pępkiem lub podbrzuszem;
* qalb – serce/umysł; ośrodek serca;
* ruh – duch/dusza;
* sirr – tajemny;
* khafi – ukryty; misteryjny; arkanum; zwykle obszar czoła, punkt międzybrwiowy; kolor niebieski; czasem prawa strona piersi;
* akhfa lub ikhfa – głęboko ukryty; Nuqta-e-wahida – punkt połączenia i jedności; szczyt głowy;

Wspomnianych sześć lataif wspomnianych jest także w [[Koran]]ie. Każda latifa ma swój kolor i odpowiada następującym Prorokom: Adamowi, Abrahamowi, Noemu, Mojżeszowi, Jezusowi (Isa), oraz Muhammadowi (Pokój z Nimi). Istnieją inne (jest ich dziesięć) ośrodki lataif nauczane przez sufickie szkoły [[Czisztijja]], Qadirijja, Nakszbandijja, Mudżaddidijja, które uczeń poznaje i z którymi „pracuje” pod instrukcją swego szajcha. Należy dodać, iż system lataif nie różni się od systemu czakramów jogi, nie tylko ich subtelnością, ani ich funkcją. Uaktywnienie sześciu ośrodków subtelnych jest częścią metodycznej pracy duchowej praktyki w szkołach, zakonach i bractwach sufickich.

Najczęściej jednak [[sufi]] podobnie jak [[jogin]]i nauczają o siedmiu lataifach, jednak bardziej akcentują duchowe ich aspekty.
[[Image:Lataif.jpg|right]]
* Latifa – Haqqiyya – ([[Sahasrara]]) – punkt na czubku głowy, ośrodek ponad głową;
* Latifa – Khafiyya – ([[Ajna]]) – tzw. 3 oko, punkt między brwiami;
* Latifa – Sirriyya – ([[Viśuddha|Visuddha]]) – punkt energetyczny w gardle;
* Latifa – Ruhiyya – ([[Anahata]]) – okolice fizycznego serca; ośrodek sercowo-duchowy; Duch Święty;
* Latifa – Qalbiyya – odpowiada kolor srebrzysty ([[Manipura]]) – wysokość splotu słonecznego;
* Latifa – Nafsiyya – ([[Swadhiszthana|Svadhisthana) – Okolice pępka, ośrodek sił ego;
* Latifa – Qalabiyya (Muladhara|Muladara]]) – Punkt przy podstawie kręgosłupa;

Al-Latif – Subtelny; Łaskawy; Delikatny; Piękny; Piękno Duszy; Przenikliwy; l.mn – Lataif.

'''''Yaa Latif! – O Ty, Subtelny! '''''

== Linki zewnętrzne ==

[http://zakon-sufi.blogspot.com/ Portal nauk duchowych i społecznych tradycyjnych szkół i zakonów sufickich w Polsce]

[http://sufi-chishty.blogspot.com/ Portal z naukami duchowymi najstarszej indyjsko-perskiej szkoły sufickiej czisztijja z Ajmer w Polsce]

[[Category:Sufizm]]