Żłobek

Żłobek, Ul, Pszczółki, egip. Skarabeusz, łac. Praesepe, gr. Phatne - wielka gromada M44 w gwiazdozbiorze Raka. W starożytnym Egipcie skarabeusz był uważany za zwierzę święte. Stał się symbolem wędrówki Słońca po niebie i symbolem odrodzenia. Gromada ta składa się z rozproszonych gwiazd szóstej wielkości i słabszych, i zajmuje obszar ponad trzykrotnie większy od Księżyca w pełni. To ciało niebieskie było rozpoznawane przez starożytnych Greków i Rzymian oraz Egipcjan.

M44 była znana już w starożytności, a starożytni Grecy i Rzymianie nazywali ją „żłóbkiem” (łac. praesepe, gr. phatne). Według Eratostenesa dwie najjaśniejsze gwiazdy gromady miały to być osły, na których Dionizos i Sylen jechali na bitwę przeciw tytanom. Tytani mieli przestraszyć się osłów, które za zasługi zostały umieszczone na niebie przy żłóbku. Aratos wspomina obiekt M44 jako mgiełkę, Hipparchos z Nikei (130 p.n.e.) jako małą chmurkę. Klaudiusz Ptolemeusz zapisał M44 jako jedną z siedmiu „mgławic”. W gromadzie współcześnie zaobserwowano pierwsze dwie planety krążące wokół gwiazd podobnych do Słońca, należących do gromady otwartej.

Gromada M44 jest oddalona od Ziemi o około 577 lat świetlnych (177 parseków) lub wedlug innych pomiarów 610 lś (187 pc). Średnica jej wynosi około 16 lat świetlnych, a kątowo trzykrotnie przewyższająca rozmiary kątowe Księżyca, około 95' (minut łuku). Wiek gromady M44 szacuje się na około 730 mln lat. Jasność obserwowana około 3,7 magnitudo.

Klasyczny astronom Ptolemeusz opisał to jako „mglistą masę w piersi Raka”. Był to jeden z pierwszych obiektów, które Galileusz badał swoim teleskopem. Gromada zawiera około 1000 gwiazd, a Galileusz zobaczył przez swoją lunetę tylko 40 z nich. Średnica jasnego wewnętrznego rdzenia gromady wynosi około 7,0 parseków (23 lata świetlne). Przy średnicy 1,5° gromada z łatwością mieści się w polu widzenia lornetki lub małych teleskopów o niskim powiększeniu. Regulus, Castor i Pollux są gwiazdami przewodnimi pozwalającymi znaleźć tę gromadę.

Zobacz także: Asteryzm