Marman

Marman - dosłownie: staw, spoina, złącze - każdy z kilkunastu lub nawet kilkuset szczególnie wrażliwych miejsc na ciele; w szczególności 108 punktów (złączy) do akupunktury czya kupresury. W ajurwedzie najważniejszy marman to obszar serca na klatce piersiowej, pomiędzy sutkami.

Traktaty jogi i tantry zazwyczaj wymieniają 18-cie marmanów, jako miejsc wrażliwych, wykorzystywanych do rozmaitych praktyk skupiania jak trataka czy pratjahara.

Śandilja-Upaniszada (1.8.1 i następne) wymienia: stopy, duże palce u nóg (paluchy), kostki u nóg, golenie, kolana, biodra, odbyt, penis (pochwa), pępek (nabhi), serce, gardło, studnię (kūpa - studnia gardła, wklęśnięcie szyjne), podniebienie (talu), nos, oczy, obszar międzybrwiowy (bhru-madhja), czoło oraz głowę.

Według Kszurika-Upaniszady, adepci jogi powinni praktykować skupianie na tych wrażliwych obszarach całą siłą umysłu, a właściwa praktyka polega na skupieniu uwagi i oddechu na każdym wspomnianym takim obszarze i uwolnieniu go od napięć tak, aby energia życiowa (prana) mogła swobodnie płynąć przez kanały energetyczne (nadi) w każdym z tych obszarów.

W ajurwedzie w sposób szczególny dbamy o te obszary, z pomocą masażów i rozmaitych zabiegów. Ajurweda rozważa marman jako każdy wrażliwy energetycznie punkt wymiany prany pomiędzy ciałem (nadi), a otoczeniem, przyrodą.