Wincenty Lutosławski

Wincenty Lutosławski - pierwszy syn Franciszka L. i żony jego Marii ze Szczygielskich, urodził się w Warszawie 6 Czerwca 1863 r. około 2-ej pp., wychowywał się w rodzinnym majątku Drozdowie pod Łomżą do końca 1876 r., potem od Stycznia 1877 do Czerwca 81 w gimnazjum niemieckim w Mitawie, następnie od Września 1881 do Grudnia 82 przez trzy półrocza w politechnice Ryskiej na wydziale chemicznym, od Stycznia 1883 do Czerwca 88 w uniwersytecie Dorpackim, gdzie w 1885 otrzymał stopień kandydata chemii na wydziale fizyko-matematycznym, a w 1886 stopień kandydata filozofii na wydziale historyczno-filologicznym, zaś w Listopadzie 1887 r. stopień magistra filozofii. Głównymi nauczycielami jego, prócz ojca rodzonego, któremu najwięcej zawdzięcza, byli: Oscar Rumpe, Wilhelm Ostwald, Gustaw Bunge, Artur v. Oettingen, Johannes Lemberg, Carl Schmidt, Andreas Lindstedt, Waldemar Masing, Baudouin de Courtenay, Gustaw Teichmuller, Gaston Paris. Studia w Dorpacie przerwał na rok 1883-4 dla zwiedzenia Szwajcarii, Włoch, Francji, Niemiec i Austrii, a później znów na rok 1885-6 w celu studiów literatur romańskich pod kierunkiem Gaston Paris w Ecole des Hautes Etudes w Paryżu i wycieczki do Anglii, Portugalii i Hiszpanii; także na pół roku w r. 1887 dla podróży naukowej do Włoch, Hiszpanii, Portugalii i Paryża. Rok 1888-89 spędził w Moskwie, pracując naukowo w muzeum Rumiankowa nad niewydanymi rękopisami Giordano Bruno. Przez rok 1889-90 pracował w British Museum nad przygotowaniem wykładów o psychologii, logice i nowszej filozofii, które miał na uniwersytecie Kazańskim 1890-93. rok 1893-94 pracował znów w Londynie po kilkomiesięcznej podróży po Hiszpanii, Portugalii i Stanach Zjednoczonych Ameryki. Rok 1894-95 spędził w rodzinnym majątku Drozdowie, a r. 1895-98 w Hiszpanii, pracując nad ukończeniem dzieła o logice Platona, i Seelenmacht. W październiku 1898 w Helsingforsie otrzymał stopnie licencjata i doktora filozofii za rozprawę o indywidualizmie, poczym zimę spędził w Finlandii, Szwecji, Danii i Niemczech.

W 1899 r. osiadł w Krakowie, i wykładał przez r. 1900 (od 22-go Stycznia do 28-go Listopada) na Wszechnicy Jagiellońskiej – w 1901-2 na uniwersytetach w Lozannie i Genewie w 1904-6 na uniwersytecie w Londynie. W 1902 założył Eleuterję, w 1903 Eleusis i ognisko polskie Wszechnicy Mickiewicza w Londynie. W Lutym 1904 r. wybrał się do Egiptu, Palestyny, Damaszku, Grecji i Konstantynopola, skąd wrócił w Maju 1904 roku. Zimę 1905-6 spędził w Dalmacji, Sycylii, Tunisie, Algierii, Maroko i Hiszpanii. Na wiosnę 1906 r. wykładał kurs literatury polskiej w Uniwersytecie Londyńskim, potem latem robił doświadczenia psychofizyczne w Bretanii i Pirenejach, a przez zimę 1906-7 r. w Krakowie prowadził pierwsze kursy robotnicze Wszechnicy Mickiewicza, opisane w t. II-IV Eleusis, czasopisma Elsów. Kursa te, polegające na nowej metodzie wychowawczej, uwzględniającej ćwiczenia psychofizyczne, a wielce przyśpieszającej rozwój duchowy, stały się wzorem dla późniejszych kursów robotniczych, prowadzonych przez Elsów w Krakowie. W 1906-m roku otrzymał wezwanie do wykładów w Lowell Institute w Bostonie, a wygłosiwszy tam w Październiku i Listopadzie 1907 r. osiem wykładów o porozbiorowej historii Polski, udał się do Teksasu dla odwiedzenia Częstochowy amerykańskiej i sąsiadujących z nią kolonii polskich. Następnie zimę spędzając w Kalifornii miał wykład o Polsce i o psychologii woli w los Angeles, w Stanford University i w University of Kalifornia. Wracając z Kalifornii wykładał w Sacramento, Reno (University of Nevada), salt Lake City (University of Utah), Boulder (University of Colorado), Lincoln (University of Nebrasca), Madison (University of Winconsin), Chicago (University of Chicago), S. Bent (Notre Dame University), Ann Arbor (University of Michigan) – a także w wielu lecznicach, od St. Helena w Kalifornii do Battle Creek w Michigan, wszędzie zalecając wypróbowane przez siebie ćwiczenia psychofizyczne. Nadto w Stanach zjednoczonych miał wiele wykładów wśród rodaków i zakładał liczne bractwa wstrzemięźliwości, szczególnie T-wo 3-go maja w Chicago i T-wo Ducha Narodowego w Detroit.

Od jesieni 1908, W. L. osiadł w Warszawie, gdzie rozpoczął d. 22 listopada swą działalność w stolicy wykładem o Darwinie i Słowackim, a następnie miał wykłady o Królu Duchu, o sile woli, o małżeństwie i o filozofii religii. Gdy zaś w skutek jednoczesnych napaści duchowieństwa oraz sfer antyreligijnych, wykłady w Warszawie przerwały się, W. L. w Kwietniu 1910 roku Warszawę opuścił i spędził całe lato w Kosowie, poczym udał się do Hiszpanii, pracował przez zimę 1910-11 w Paryżu i Londynie, a od stycznia 1911 r. miał wykłady w Mutualité Maintenon na Bd. Montparnasse w Paryżu o psychologii woli. Na wiosnę 1911-go r. miał wykłady publiczne we Lwowie. Całe lato spędził w Żyrardowie, pracując nad dziełem Volonté et Liberté. Późną jesienią założył kuźnicę w Tlemcenie w Algierii dla ćwiczeń psychofizycznych, lecz wskutek braku środków musiał ją zwinąć w lecie 1912 r., po wydaniu dzieła Volonté et Libert. Wykładał na uniwersytecie Genewskim metafizykę i filozofię historii 1912-16, a w 1913 założył kuźnicę w Barby pod Bonneville w Haute Savoir, z której korzystało od 1913-20 przeszło 50 osób głównie polskiej narodowości. W 1919 wykładał metafizykę na Sorbonie w Paryżu i pracował w Biurze Prac Kongresowych przy konferencji pokoju w Paryżu, redagując po angielsku i po francusku obiektywne sprawozdania, dotyczące różnych zagadnień polityki narodowej. Od 1917-go r. brał czynny udział w organizacji armii polskiej przy jenerale Archinard jeszcze przed przybyciem jenerała Hallera do Francji, pisał dla tej armii broszurki wydawane po polsku i po francusku i miewał wykłady dla oficerów i żołnierzy. W 1919 powołany na katedrę filozofii w Uniwersytecie Wileńskim, rozpoczął na jesieni 1919 r. wykłady. Wykładał od 1919 do 1923-go r. metafizykę, historię filozofii, filozofię historii, psychologię i filozofię religii, prowadząc zarazem seminarium filozoficzne. Przed samą inwazją bolszewicką wyjechał w Czerwcu 1920 r. do Francji, aby tam zwinąć kuźnicę i spędził całe lato 1920 r. jeszcze w Barby, odwiedzany przez uczniów z armii Hallera.

Dopiero w Listopadzie 1920 r. opuścił ostatecznie Barby, przewożąc całą swą bogatą bibliotekę do Wilna, gdzie po długich poszukiwaniach i staraniach znalazł mieszkanie dopiero w Styczniu 1922-go r. przy ul. Jagiellońskiej 7, m. 2 – i w mieszkaniu tym umieścił swoją bibliotekę i archiwum korespondencji wieloletniej z uczniami. W Styczniu 1921 r. streścił swój kurs metafizyki w sześciu dwugodzinnych wykładach na Uniwersytecie Poznańskim. W Styczniu 1923-go r. miał dwadzieścia wykładów streszczających metafizykę w auli Uniwersytetu Warszawskiego. Ten sam kurs metafizyki był także powtórzony w Sierpniu i Wrześniu 1922-go r. w lecznicy D-ra Tarnawskiego w Kosowie dla kuracjuszy i publiczności z miasta. Obecnie W. L. szuka stosownego miejsca na wsi gdziekolwiek w Polsce (ale najlepiej nad morzem, lub w górach) by nareszcie, korzystając z doświadczeń zebranych w Algierii i we Francji założyć Kuźnicę w Polsce, przenieść do niej swoją bibliotekę i osiąść tam na stałe z dobranym gronem uczniów, pracując to nad coraz zupełniejszym i konsekwentniejszym sformułowaniem dogmatów myśli narodowej. Kuźnica ta, zapowiadana od pierwszego wydania Rozwoju Potęgi Woli w licznych dziełach autora, wymaga poważnych środków, lecz okazałaby się doniosłą dźwignią narodowego wychowania. Kto chce się do stworzenia jej przyczynić, niech się zgłosi do autora.

Główne dzieła

• O logice Platona (I–II, Kraków 1891–1892, I: O tradycyi tekstu Platona, II: Dotychczasowe poglądy na logikę Platona i zadania dalszych badań nad tym przedmiotem);

• O pierwszych trzech tetralogiach dzieł Platona (Kraków 1896);

• The Origin and Growth of Plato’s Logic. With an Account of Plato’s Style and of the Chronology of His Writings (Londyn 1897, Hi 1983);
• Platon jako twórca idealizmu (Warszawa 1899);

• Źródła pesymizmu (Kraków 1899);

• Z dziedziny myśli. Studja filozoficzne. 1888–1899 (Kraków 1900);

• Wykłady Jagiellońskie (I–II, Kraków 1901–1902);

• The Polish Nation (Berlin 1908).

• Rozwój potegi woli przez psychofizyczne ćwiczenia według dawnych aryjskich tradycji oraz własnych swoich doświadczeń podaje do użytku rodaków (1909)

• Praca narodowa: program polityki polskiej (Wilno, 1922)