Pramana

Pramana, Pramāṇa w sanskrycie: प्रमाण, pramāṇas - dosłownie: norma, miara poznawcza, dowód, miernik, skala, zasięg, zasada działania, czas trwania, pryncypium, standard, autorytet; w jodze klasycznej poznanie prawdziwe - joga, podobnie jak inne nurty filozoficzne (darśany) - nie omija ważnego filozoficznego problemu dotyczącego możliwości i zasięgu wiedzy (poznawania).

Maharyszi Patańdźali wyróżnia trzy źródła poznania prawdziwego:

1. pratjaksza - naoczność, naoczne stwierdzenie faktu, postrzeganie zmysłowe;
2. anumana - poznanie rozumowe, rozważanie, wnioskowanie, przemyśliwanie, uznanie, usankcjonowanie przez akceptację, przesłanki, domniemanie;
3. agama - przejęcie wiedzy, poznanie prawdziwe od osoby wiedzącej, nauka od znawcy;

Pełna pramana następuje wtedy, gdy wszystkie trzy źródła wspierają się i uzupełniają w dążeniu do prawdy, gdy są ze sobą zgodne, harmonijne.

Pramāṇa (प्रमाण) - jeden z sześciu rodzajów miar (māna) - to pomiar poziomy lub szerokość, taki jak odległość między ramionami, szerokość ciała na poziomie klatki piersiowej, szerokość brzucha lub szerokość ciała ramię lub udo. Pramāṇa odnosi się do „ważnej percepcji, miary i struktury” i reprezentuje jedną z sześciu gałęzi (ṣaḍaṅga) starożytnej indyjskiej sztuki „malarstwa” (citra), według Vātsyāyana’, Kāmasutra (II wiek n.e.). Te „sześć kończyn” (np. Pramāṇa) stanowiło podstawę indyjskiej sztuki malarstwa. Pramāṇa (प्रमाण) odnosi się do „dokładnej wiedzy” i reprezentuje jedną z sześciu gałęzi malarstwa (citra), zgodnie z Kāmasutrą i Viṣṇu-dharmottara-purāṇa, starożytnym tekstem sanskryckim, który (będąc z natury encyklopedycznym) omawia różnorodne tematy kulturalne, takie jak sztuka, architektura, muzyka, gramatyka i astronomia. Pramāṇa oznacza dokładną wiedzę (por. „pramākaraṇaṃ pramāṇam”). Termin pramana pochodzi od rdzenia mā, co oznacza miarę. W Manasarze pramana zawarta jest w sześciu rodzajach miar. Można więc powiedzieć, że przy rysowaniu obrazu bardzo ważna pozostaje znajomość prawidłowego pomiaru portretu czy murti. Visnu-dharmottara-purana również kładzie nacisk na właściwe wymiary i strukturę portretu oraz szczegółowo omawia wymiary portretu w 36. rozdziale swojej trzeciej części.

Pramāna, z odmienną literą "n" (प्रमान) odnosi się do „szerokości ikony” i reprezentuje rodzaj miary zdefiniowany w tekstach dotyczących śilpy (sztuki i rzemiosła), znanej jako śilpaśāstras. Miary opisane w autorytetach sanskryckich dzielą się na sześć rodzajów: māna (właściwa wysokość ikony), pramāna (szerokość), unmāna (grubość), parimāṇa (obwód), upamāna (przestrzeń między kończynami) i lambamāna ( powierzchnia obrazu).

Pramāṇa (प्रमाण, „dowód”) w szkole filozoficznej Sankhya pisanej także jako Samkhya, dosłownie to oznacza „dowód” i „środki wiedzy”. Sankhja to filozofia enumeracjonistyczna, której epistemologia przyjmuje trzy z sześciu pramāṇa (dowodów) mimansy lub wedanty jako jedyny niezawodny sposób zdobywania wiedzy (dźńanam).

1. pratyakṣa lub dṛṣṭam - bezpośrednia percepcja zmysłowa, wpatrywanie, skupienie z użyciem organów percepcji zmysłowej;
2. anumāna - wnioskowanie, rozmyślanie, dogłębne przemyślenie i rozważenie, przejrzysty dowód matematyczny;
3. śabda lub āptavacana - ustne świadectwo mędrców lub śastr, poświadczenie oświeconych mistrzów mądrości.

Zasadniczo, zdolność pratyakṣa lub dṛṣṭam określana jest także jako percepcja pięciozmysłowa, pańćendriya, a parapratyakṣa to wyższa forma "widzenia" czyli percepcja sześciozmysłowa, szasztendriya lub subtelnozmysłowa, sukszmendriya. Uważana jest za wyższą i bardziej cenną chociaż rzadką formę pratjakszy, głownie u inkarnowanych bóstw i mistrzów znanych jako ryszi lub dewata, dewa często także u upadewa oraz siddha.