Mandukya

Mandukya, w spolszczeniu Mandukja - w sanskrycie Māṇḍūkya (माण्डूक्य): od māṇḍūka – oznacza żabę, która może mieć cztery etapy życia; obudzenie się lub przebudzenie, spanie podczas snu ze snami (swapna), głęboki sen bez śnienia (nidra) oraz turiya lub stan hibernacji. Sanskryckie słowo mandukya oznacza żabę. Hinduski traktat mistyczny, Mandukya Upaniszada, mówi, że każda z trzech liter składających się na główną wedyjską mantrę jogiczną AUM (zwykle zapisaną jako OM w językach używających alfabetu łacińskiego) oznacza stan świadomości: A to przebudzenie, U to śnienie i M to sen bez snów (nidrah). Nazwa „Mandukya” mogła powstać z kilku powodów:

1) Przypisanie mędrcowi zwanemu Manduka māṇḍūka. Mandukya oznacza „syn Mandukiego” i wieszcz czyli ryszi z tym metronimem jest wspomniany w Upaniszadzie Brihadaranyaka wraz z Mandukejami, jego uczniami z rodziny czyli kulaguru. Mandukejowie występują w Bhagawata Puranie jako odbiorcy gałęzi Rygwedy od Indry.

2) Manduka to także rodzaj jogi – „szczególny rodzaj abstrakcyjnej medytacji, w której asceta (sannjasin, mauni) siedzi nieruchomo jak żaba”. Mandukasana jest jedną z asan (postaw) opisywanych w jodze, właśnie dla praktyki medytacji z tej Upaniszady.

3) Tekst o etymologii Wed zatytułowany „Manduki Shiksha” dotyczy nut skali muzycznej.

Wedanta (वेदान्त, vedānta) – odnosi się do szkoły ortodoksyjnej filozofii hinduskiej (astika), czerpiącej swą tematykę z Upaniszad. Istnieje wiele podszkół wedanty, jednakże wszystkie wykładają podstawowe nauki o ostatecznej rzeczywistości (Brahman) i wyzwoleniu (moksza) indywidualnej duszy, wyższej jaźni (Atman, Ātman). Mahony (piszący dla MacMillan Encyclopedia of Religion) stwierdza, że Upaniszada Mandukya pojawiła się prawdopodobnie na przełomie V i IV wieku p.e.ch., wraz z Upaniszadami Prashny i Maitri. Phillips wymienia Mandukya Upaniszadę przed i mniej więcej w czasie powstania Upaniszady Śvetashvatara, Upaniszady Maitri, a także pierwszych tekstów kanonicznych buddyjskich w języku palijskim i dżinijskim. R.D. Ranade podziela pogląd podobny do Phillipsa, umieszczając chronologiczny układ Mandukyi w piątej, czyli ostatniej grupie starożytnych głównych Upaniszad.

Māṇḍūkya Upaniṣada (sanskryt: माण्डूक्य उपनिषद्, Māṇḍūkya Upanisad) jest najkrótszą ze wszystkich Upaniszad i jest przypisana do Atharwawedy, a zatem jej praktyka jest potrzebna studentom mistyczno-magicznej Atharwawedy. Jest wymieniona jako numer sześć w kanonie Muktikā składającym się ze 108 Upaniszad. Jest napisana prozą i składa się z dwunastu krótkich wersetów i jest powiązana ze szkołą uczonych Ryg Wedy. Omawia sylabę Aum; przedstawia teorię czterech stanów świadomości; i twierdzi, że Aum jest Brahmanem – który jest Całością – i że Brahman jest tą jaźnią, wyższą jaźnią, boską duszą (ātman). W przeciwieństwie do starszych Upaniszad, Upaniszada Mandukya jest bardzo krótka, ma jasne i zwięzłe sformułowania i zawiera dwanaście krótkich akapitów prozą.

Mandukya Upaniszada wyróżnia się tym, że została polecona w Muktikā Upaniszadzie przez dwie główne postacie Ramajany jako jedyna Upaniszada, która sama w sobie wystarcza do zdobycia mokszy, wiedzy wyzwolenia i jako szósta na liście dziesięciu głównych Upaniszad. Tekst ten jest również znany z tego, że zainspirował Mandukyę Karikę Gaudapady, klasyka hinduistycznej szkoły wedanty. Mandukya Upaniszada należy do często cytowanych tekstów na temat chronologii i filozoficznych relacji między hinduizmem a buddyzmem. Rdzeń Mandukya jest czasami uważany za Manduka (sanskryt: मण्डूक), który ma kilka znaczeń. Niektóre z jego znaczeń obejmują „żaba”, „szczególna rasa konia”, „podeszwa końskiego kopyta” lub „duchowy niepokój”. Niektórzy autorzy sugerują, że „żaba” jest etymologicznym rdzeniem Upaniszady Mandukya. Innym rdzeniem nazwy Upaniszady jest Mānduka (sanskryt: माण्डूक), które dosłownie oznacza „szkołę wedyjską” lub oznacza tyle co „nauczyciel”. Paul Deussen stwierdza, że etymologiczne korzenie Mandukya Upaniszady są „na wpół zaginioną szkołą Rygwedy”. Szkoła ta może być powiązana z uczonym o imieniu Hrasva Māṇḍūkeya, którego teorię półsamogłosek omawia Aitareya Aranyaka z Rygwedy. Stosując zasady sandhi, tekst ten nazywany jest także Mandukyopanishad.

Mandukya Upaniszada jest ważną Upaniszadą w hinduizmie, szczególnie w jej szkole Adwaita Wedanta. Zwięźle przedstawia kilka głównych doktryn, a mianowicie, że „wszechświat jest Brahmanem”, „Jaźń (Atman, Ātman) istnieje i jest zjednoczona z Brahmanem” oraz „cztery stany świadomości”. Mandukya Upaniszada przedstawia również kilka teorii na temat świętej sylaby Aum i tego, że symbolizuje ona prawdziwe ja, atmana (ponad głową) lub dźiwatmana (w sercu). Mandukya Upaniszada rozpoczyna się stwierdzeniem: „Aum, ta sylaba to cały świat”. Następnie przedstawia różne wyjaśnienia i teorie na temat tego, co to oznacza i oznacza. Ta dyskusja opiera się na strukturze „czterech czwartych” lub „poczwórnych”, wywodzącej się z A + U + M + „cisza”, "milczenie" lub bez elementu czwartego.

Aum jako wszystkie stany czasu (kala): W wersecie 1 Upaniszada stwierdza, że czas składa się z trzech części: przeszłości, teraźniejszości i przyszłości, że te trzy są „Aum”. Cztery czwarte czasu to to, co przekracza czas i to także jest wyrażone „Aum”.

Aum jako wszystkie stany Atmana (wyższe ja, boska dusza): W wersecie 2 stwierdza Upaniszada: „ten brahman jest Całość. Brahman jest tą jaźnią (ātman); ten [brahman] jest tą jaźnią (ātman), składającą się z cztery rogi."

Aum jako wszystkie stany świadomości (cittam): W wersetach od 3 do 6 Mandukya Upaniszada wymienia cztery stany świadomości: czuwanie, sen, głęboki sen i stan ekatma (bycie jednym z Jaźnią, jednością Jaźni). Te cztery to odpowiednio A + U + M + „bez elementu”.

Aum jako cała wiedza etymologiczna (vidyam, jnanam): W wersetach od 9 do 12 Mandukya Upaniszada wylicza czterokrotne etymologiczne korzenie sylaby „Aum”. Stwierdza, że pierwszym elementem „Aum” jest A, które pochodzi od Apti (osiąganie, osiąganie) lub od Adimatvy (bycie pierwszym). Drugim elementem jest U, które pochodzi od Utkarsy (wyniesienia) lub Ubhayatvy (pośredniości). Trzecim elementem jest M, pochodzące od Miti (wznoszenie, konstruowanie) lub od Mi Minati, czyli apīti (niszczenie). Czwarty jest bez elementu, bez rozwoju, poza przestrzenią wszechświata. W ten sposób, jak głosi Upaniszada, sylaba Aum jest w istocie Atmanem (jaźnią).

Cztery stany świadomości (cittam)

Mandukya Upaniszada opisuje trzy stany świadomości, mianowicie jawę (jågrat), śnienie (svapna) i głęboki sen (suṣupti) oraz stan „czwarty”, turiya, wykraczający poza te trzy stany i leżący u ich podstaw:

Pierwszy stan to stan czuwania, w którym jesteśmy świadomi naszego codziennego świata. „Opisywane jest jako poznanie zewnętrzne (bahish-pradźnja), zgrubny i materialny (sthula) i uniwersalne (vaishvanara)”. To jest materialne, gęste czy zgrubne ciało (sthula śarira). Póki jesteśmy świadomi w materialnym ciele uczymy się z zewnątrz!

Drugi stan to umysł śniący, przeżywający marzenia senne. „Opisywane jest jako poznające wnętrze (antah-pradźnja), subtelne (pravivikta) i płonące (taidźasa)”. To jest ciało subtelne, sukszma śarira).

Trzeci stan to stan głębokiego snu, nidra w jodze. W tym stanie podstawowa podstawa świadomości (ćittam) pozostaje niezakłócona, „Pan wszystkiego (sarv'eśwara, sarwa+iśwara), znawca wszystkiego (sarva-jnya), wewnętrzny kontroler (antar-yami), źródło wszystkiego (yonih sarvasya), pochodzenie i rozkład rzeczy stworzonych (prabhav'-apyayau hi bhutanam)”. To jest ciało przyczynowe.

Turiya, stan „czwarty”, jest tłem leżącym u podstaw trzech powszechnych stanów świadomości i je przekracza. W tej świadomości, zarówno absolutnej, jak i względnej, przekraczane są Saguna Brahman (Brahma) i Nirguna Brahman (Brahman). Jest to prawdziwy stan doświadczenia nieskończonego (ananta) i nieróżnego (adwaita/abheda), wolny od dualistycznego doświadczenia, które wynika z prób konceptualizacji (vikalpa) rzeczywistości. Jest to stan, w którym ujmuje się adźatiwada, brak pochodzenia.

Teoria i natura Atmana

Wersety od 3 do 7 omawiają cztery stany Atmana (Jaźni).

Werset 3 Upaniszady opisuje pierwszy stan Jaźni lub Duszy (Dźiwa, Atman [Ātman]) jako zewnętrzny poznawczy z siedmioma kończynami, dziewiętnastoma ustami, cieszącymi się wulgarnością, stanem Jaźni powszechnym u wszystkich ludzi.

Mandukya Upaniszada w wersecie 4 stwierdza, że drugi stan Jaźni, czyli Duszy (Dźiwa, Atman) jest wewnętrznie poznawczy, z siedmioma kończynami i dziewiętnastoma ustami, cieszącymi się wykwintnym stanem genialnej Jaźni, wyższej Jaźni/Duszy.

Werset 5 Upaniszady stwierdza trzeci stan Jaźni, czyli Duszy, jako stan pozbawiony pragnień i oczekiwań, gdzie czyste sumienie jest jego jedynymi ustami, gdzie znajduje się w jednolitym poznaniu, ciesząc się rozkoszą, stanem błogiej Jaźni.

Wersety 6 i 7 Upaniszady stwierdzają, że caturtha, czwarty stan Jaźni/Soul jest jeden poza wszystkimi trzema, poza stanem ekstraspektywnym, poza stanem introspektywnym, poza stanem poznawczym, stan ekatmya pratyaya sara (jedność z Jaźnią/duszą, Ekātmya), spokojny, łagodny, advaita (bez drugiego). Jest on zatem Jaźnią/Duszą, po prostu Atmanem, tym, którego należy rozpoznać.

Johnston podsumowuje te cztery stany Jaźni, odpowiednio, jako poszukiwanie fizyczności, poszukiwanie wewnętrznej myśli, poszukiwanie przyczyn i duchowej świadomości, a czwarty stan to urzeczywistnienie jedności z prawdziwą Jaźnią lub Duszą, Wiecznym.

Mandukya Upaniszada stanowi jedną z podstaw Adwaita Wedanty, jak wyjaśnił to Śri Śri Adi Śankara Acarya...