Wairoćana

Wairoćana, Wajroćana, Wiroćana (Sanskryt: वैरोचन) - dosłownie: równający się lub porównujący się ze słońcem. Asura, stary demon, wnuk Hiranyakaśipu, syn Prahlady, ojciec demona Bali (Balina) znanego także jako Mahabali.

W Ćandogja Upaniszad (VIII.7.2-8.5) opowiadana jest historia, jak demon Wairoćana razem z bóstwem Indrą trudził się badaniem Jaźni, Duszy, Atmana.

Bogowie (dewy) oraz demony (asury) chcieli nauczyć się sposobów badania prawdziwej Jaźni, boskiej Duszy, Atmana, dlatego wysłali do najwyższego z bóstwa, Pradźapati Brahmy, pierwsi bóstwo Indrę, a drudzy demona Wairoćanę, ze stosowną prośbę o naukę. Mistrz duchów, Pradźapati Brahma, po przyjęciu przez obydwu uczniów ślubowań Brahmaćarja, pouczył ich słowami: "To, co się odbija w oku, to jest Atman, prawdziwa Jaźń, Dusza". Na to Wairoćana zapytał, czy to co się odbija w wodzie, to także jest Atman. Pradźapati Brahma odpowiedział: "Tak, to także jest Atman, Jaźń". Pradźapati dodał: "Obserwujcie się w wodach, a jeśli czegoś nie rozumiecie, spytajcie mnie". Obaj, Indra Dewa oraz Wairoćana Asura, obserwowali się w wodzie, co zwane jest metodą obserwacji z lustrem, gdyż woda działa tutaj jak lustro. Asura Wairoćana już po 32 latach nauki uwierzył jednakże, że patrząc na swoje oblicze w wodzie, poznał sam siebie, poznał Atmana, prawdziwą Jaźń, boską Duszę. Powrócił szybko do świata asurów w Patala Loka. Indra Dewa jednak zaczął drążyć i zgłębiać zagadnienie, wiele razy dopytywał Pradźapati Brahmę o naturę Atmana. Indra Dewa pobierał nauki na temat Atmana, prawdziwej Jaźni przez 108 lat. W końcu, przebywając z Mistrzem, ucząc się wiernie i długotrwale, uzyskał pełne oświecenie i pełny wgląd w Jaźń, Duszę, Atmana. Opowieść ilustruje znamienną różnicę pomiędzy naturą i umysłowością demoniczną (Asura Wairoćana), a naturą i umysłowością dewaiczną (Indra Dewa). Asurom wystarcza zewnętrzny pozór, zadowalają się światem zewnętrznym, pragną szybkiej i płytkiej nauki, podczas gdy Dewom potrzeba długiego i bardzo głębokiego poznawania, na spokojnie, bez pośpiechu, aż do pełni oświecenia, aż do urzeczywistnienia prawdziwej Jaźni, boskiej Duszy, Atmana. Wairoćana to przykład asura, demona, demonicznej istoty, która chociaż uczy się od dobrego Mistrza, od Guru najwyższej klasy, źle pojmuje nauki, pozostając przy materialnych interpretacjach boskiej wiedzy, a w rezultacie czci materialne ciało jako Atmana.

Demon Wairoćana został włączony do panteonu upadłych form buddyzmu, który poprzez całą tę historię praktycznie zniknął z Indii, gdyż mądrzy ludzie pragnący oświecenia podążają w ślady Indra Dewy, który ucząc się należycie i wytrwale osiągnął pełnię duchowego urzeczywistnienia, osiągnął poznanie Atmana.