Indeks Haseł

Ezoteryczny Alfabet

Oto lista pojęć związanych z wedyzmem, jogą, tantrą, hinduizmem, ezoteryką, które znajdują się (niebieskie) lub powinny się znaleźć (czerwone) w polskiej Himalaya-Wiki. Oczywiście listę tę można rozszerzać o nowe pojęcia.

Skocz do hasła na literkę

A – B – C – Ć - D – E – F – G – H – I – J – K – L – M – N – O – Q - P – R – S – Ś – Sz - T – U – V - W – X - Y - Z

A

advaita – indyjska filozofia niedualna, doktryna, główna szkoła wedanty
agama – pisemny przekaz nauk
Agni – Ogień, Płomień; żywioł ognia; bóstwo czy anioł Ognia
agnihotra – wedyjski rytuał ogniowy
ahinsa – zasada niekrzywdzenia i niezabijania stworzeń
ajurweda - indyjska medycyna naturalna, formalnie akceptowana przez WHO
amryta – nektar nieśmiertelności, boski napój
ananda – stan szczęścia i błogości, wrodzona rozkosz ducha
Ananta – nieskończoność; imię węża w mitologii Indii
anava – egotyzm, złudna niższa jaźń w naukach jogi
Arati - hinduistyczny rytuał
arhat - oświecony mistrz duchowy
astrologia - podstawowy przedmiot każdej ezoterycznej szkoły, wiedza o wpływie gwiazd i planet
asura - demon, nienaturalny, anty-sura, sztuczny, czort, diabeł, anty-boski
atman - dusza, jaźń, mieszkaniec serca, istota, rdzeń, ten który jest
aura - biopole w radietsezji i bioterapii otoczka energetyczna żywej istoty, aureola świętych
avatara - zstąpienie, wcielenie, emanacja Bóstwa, deva lub devi, żywy anioł Boży

B

Balarama – brat Śri Kryszny
Bhagawad Gita – święta księga hinduizmu; traktat 18 lekcji jogi
bhagawan – pan, władca, mistrz, błogosławieństw dawca
bhakta – wielbiciel, ofiarnik, czciciel
bhakti – oddanie duchowe, uwielbienie, żarliwość, adoracja bóstwa
bhakti joga – joga duchowego oddania i wielbienia
bharatanatiam – klasyczny taniec indyjski
Bhima – jeden z Pandawów; groźne imię Boga Śiwy
bindi – czerwona kropka na czole kobiety
biofizyka - dziedzina naukowa z pogranicza fizyki i biologi, bada też aury
biopole - inaczej aura, eteryczna czy energetyczna otoczka żywej istoty
bodhi – oświecenie, ucieleśnienie światłości
Bóg - Absolut, Najwyższa Istota, Wszechduch, Brahman, Śiwa, El, Elohim, Allah
brahmaćarja – wstrzemięźliwość, celibat, boskie przewodnictwo, posłannictwo
Brahma - Stwórca, kreator, Bóg Ojciec, Stwórca Wszechświata
Brahman - Wszechduch, Bóg, Absolut, Bóg-Duch; kapłan hindusityczny, "oddech umysłu"
Brahmany – komentarze objasniające rytuały wedyjskie i sens ofiary
braminizm – powedyjski nurt religijny kasty braminów

C

czakra/m ---> zobacz ćakram
czintamani ---> zobacz ćintamani
czart - rodzaj demona czy diabła w mitologii słowiańskiej

Ć

ćakram - dysk, krąg, okrąg, wirujący dysk, ośrodek energii duchowej, organ duszy
ćandra - księżyc, bóstwo księżyca, anioł księżyca
ćela - sługa, służebnik, wierny uczeń Mistrza, adept Drogi, sewaka
ćintamani - ćinta-mani, świadomości klejnot, moc spełniająca życzenia, klejnot umysłu

D

damaru – śiwaicki bębenek rytualny zwężony w środku, używany też w Tybecie
danda – święta laska, kij dharmy samnjasina
darśan (darśana) – widzenie bóstwa lub guru
Dattatreja – wielki jogin, mistrz adwajta wedanty, troista inkarnacja
dewa – Bóg, Anioł, Świetlista Istota, Niebianin
Dewi – Bogini, dziewica, niebianka, anielica
Dewaczan – Niebiosa zapełnione przez Anioły
dharma – prawo, zasady duchowe, nauka i praktyka, reguły drogi
dhjana (dhyāna) – medytacja, płynięcie ku światłu, pojazd światła
Djaus, Diwa – Niebo, Bóg niebios, ojciec niebios
Durga – groźna forma Bogini Śakti, niszczycielka zła i demonów
dwapara juga – trzeci okres Mahajugi, wiek brązowy w hinduizmie
Dźagannatha – "Strażnik Planety", znana forma Kryszny czczona w wisznuizmie
dżina – zwyciężca, adept hatha jogi, mistrz dżinizmu
dźiwa – dusza, jaźń żyjąca wewnątrz cielesnej powłoki
dźjotisz – światło, blask, astrologia wedyjska
dźniana – cudowny dar Bożej mądrości, przenikliwe zrozumienie boskich spraw i zasad

E

ejnesof - także ejnsof to w fil. hebr. Nieskończoność
ekagrata – jednolitość, zwartość, stały stan skupienia w jodze
ekologia - nauka o strukturze i funkcjonowaniu przyrody
eksterioryzacja - OBE, podróżowanie świadomości poza ciałem fizycznym
El - Bóg, bóstwo męskie w kulturze semickiej, fenickiej i ugaryckiej
Elim - Bogowie, bóstwa, anioły w językach semickich
Elil - hebrajskie 'elijl' to bóstwo, bożek, bozyszcze, idol
Elohim - hebr. elohijm, arab. Allah to Bóg, Absolut, Boska Para lub Bogowie (Empireum Bogów)
emet - hebr. prawda, rzeczywistość, realność,
emunah - hebr. wiara, zaufanie, podstawowe pojęcie religijne od emun wierność, ufność
enosz - hebr. człowiek, istota ludzka
enoszut - hebr. ludzkość, rodzaj ludzki
ezoteryka - wiedza wewnętrzna, sekretna, tajemna

F

fakir - suficki i muzułmański święty, cudotwórca, charyzmatyk w islamie

G

gandharwa – klasa niebiańskich istot, półbogów Upadewa o dobrej naturze i wielkim artyzmie
Ganeśa - Pan Zastępów, starszy Syn Boga Śiwa i Bogini Parwati, ucieleśnia mądrość i wiedzę
Ganga – sposzcz. Ganges, święta rzeka w Indii
Garuda – ptak wahana Boga Wisznu, rodzaj wielkiego orła
gatha – duchowe nauki i instrukcje podane rytmicznym wierszem do recytacji
gopi – pasterka, tancerka, dusza wielbiąca pana Krysznę
gryhastha – etap gospodarza domu w życiu
guna – więź, związanie, połączenie, zasada twórcza
guru - mistrz i przewodnik duchowy, nauczyciel duchowy, awatara
guru-dakśina – datek na rzecz mistrza i jego świątyni czy szkoły religijnej
gurukula – dom guru, aśrama, stała rezydencja mistrza, centrum duchowe

H

Hanuman – król małp, koalicjant Ramy w walce z demonem Rawaną
Hare Kryszna – nazwa organizacji wisznuickiej; mantra indyjska
Harihara – bóstwo będące zjednoczeniem Boga Śiwa i Wisznu
Himavanti - Bogini Mena w północnym śiwaizmie, matka Parvati, małżonka Ducha Gór
hinduista – specjalista z zakresu religii lub wyznawca hinduizmu
hinduizm - wierzenia i praktyki religijne na Półwyspie Indyjskim
holi – indyjskie święto wiosny w pełnię Księżyca

I

Indra – "siła", wedyjski władca niebios Swargi, anielski Bóg Gromu, władca losu
inkarnacja – wcielenie duszy indywidualnej w materialną postać bytu
iśa (īśā/na) – pan, władca, duch w sercu; indyjskie imię Jezusa
iśwara (īśvara) – pan, władca, czwarta emanacja Boga Śiwa odnoszona do serca
itihasy – legendy, bohaterskie sagi, opowieści mitologiczne jak Mahabharata czy Ramajana

J

Jadźurweda – jeden z czterech zbiorów świętych pism Wedy
jadźńa – ofiara ogniowa
Jama – zakazy moralne; anielskie Bóstwo śmierci i krainy zmarłych
joga – zjednoczenie, unia, połączenie, jednosć; zbiór dyscyplin duchowych z Indii
Jogasutry – księga jogi Patandźalego
jogging - swobodne, luźne bieganie, amerykański bieg transowy wzięty z Tybetu
jogin – adept jogi, który osiąga zjednoczenie, czwarty etap rozwoju, kaiwalin – wyzwolony
juga – epoka, długi czas

K

Kali - Bogini, groźna małżonka Boga Śiva, ucieleśnia władzę nad śmiercią i czasem
kali juga – epoka bogini, wyzwolenia kobiety, panowania nad materią, wiek żelazny
Kalkin – zbawiciel, wyzwoliciel; imię nadchodzącej awatary Boga Wisznu
kalpa – okres, epoka, wielki cykl czasu, większy niż juga
Kamasutra - święta księga Indii o życiu erotycznym dla tantryków
karma, karman – czyn, akcja, los, przeznaczenie, skutek
kasta – grupa społeczna w kulturze Indii
klasyczne tańce hinduskie – opis typowych stylów indyjskiego tańca
Konarak – miasto w Indii
Kryszna – deifikwany awatara, wcielenie Boga Wisznu
krysznaizm – jeden z głównych nurtów wisznuizmu
Kumbhamela
Kundalini – Energia Wężowej Bogini Mądrości, moc ogniowa żeńskiej zasady boskości, śakti
Kundalini Joga – tantryczna metoda obudzenia ogniowej mocy Bogini
Kunti – matka pięciu braci Pandawa znanych z eposu Mahabharata

L

Laja Joga – medytacyjna szkoła jogi oparta na pracy z ćakramami i mocy Kundalini
Lakini – Rudrani, małżonka Boga Rudra, trzeciej emanacji Boga Śiwa, królowa przyrody
Lakszman – brat króla Rama
Lakszmi – wisznuicka Bogini, małżonka Boga Wisznu
Lalita – bogini, małżonka Boga Śiwa czczona w południowym śiwaizmie i tradycji śrividya
Lalla (sanskr. Lalāsa) – śiwaicka mistrzyni Laja Jogi z XIV wieku
Linga – śiwaicki symbol Boga-Absolutu, znak prapoczątku stworzenia

M

Mahabharata – epopeja opisująca dawne dzieje narodu indyjskiego
Mahadewa – Wielki Anioł, Imię Śiwa
maha juga – czterowiecze, epoka trwająca 4 miliony 320 tysięcy lat
mahatma – wielka dusza, tytuł wzniosłego mistrza duchowej hierarchii
Maheśwara – jedno z imion Śiwy
Maitreja – nauczyciel Ludzi i Aniołów, pierwotny Dźagad Guru dla wszystkich
maja – iluzja, złuda, zaćmienie
mala – różaniec modlitewny, zwykle o 108 lub 1008 koralikach
mantra – słowo, wibracja, dźwięk; ochrona umysłu; fraza modlitewna
Manu – praojciec i prawodawca ludzkości, idealny wzór człowieczeństwa
manusmryti – traktat wieszcza Manu, księga braminów
manwantara – cykl czasu dłuższy niż juga, krótszy niż kalpa
Mara, Marya – iluzja, koszmar, Zły Duch
marutowie – niebiane, bogowie światłości, dworzanie Boga Indra oraz Boga Waju
Matsja – ryba, imię jednej z awatar, wcieleń Boga Wisznu; także asana, pozycja w jodze
Mitra – wedyjski i perski Bóg przyjaźni, życzliwości i miłosierdzia
mitologia indyjska – lista wedyjskich i hinduistycznych Bogów oraz Bogiń
moksza – wyzwolenie, ekstaza; skupienie mądrości; czwarty etap praktyki tantry
mudra – pieczęć, pozycja i gest; zaawansowana praktyka jogi lub tantry
mumukszu – tęsknota za Bogiem, pragnienie połączenia z Najwyższym

N

nadi – strumień, subtelny przewód dla energii duchowej; w jodze uczy się o 14 nadi podstawowych
nada – Boski Głos wewnątrz, wibracja Wszechświata, "dźwięk" ciszy, wibracja Najwyższych, Bezforemnych Niebios
Namaskar - patrz: Padnamaskar
Narajana – Istota Najwyższego Boga, punkt, w którym Brahma, Wisznu i Śiwa są Jednym
Narasinha – człowiek-lew, czwarta inkarnacja Pana Wisznu
natjaśastra – klasyczny traktat o indyjskim tańcu duchowym
nidra – jogiczny stan świadomości, sen jogiczny bez zjawisk sennych

O

om – święte słowo mocy rozpoczynające praktykę mantramów, inaczej pranawa
oświecenie – podstawowy duchowy cel adeptów jogi i tantry, po którym zaczyna się prawdziwa praktyka
Or - boskie światło w tradycji hebrajskiej kabały i perskiej mistyki

P

Padnamaskar - dotknięcie stóp guru lub świętego
pandawowie – pięciu bohaterów eposu Mahabharata, symbol zwycięstwa zła nad dobrem
paramatma – wyższa jaźń, wyższa dusza, nadjaźń lub naddusza, dusza wszechrzeczy, jaźń wszystkich istot
Paraśurama – Rama z toporem, jeden z trzech herosów noszących imię Rama
Parwati – Bogini Parwati, dobrotliwa małżonka Boga Wisznu
parias – członek społeczności pozakastowej; najemnik, parobek, niewolnik
Patandźali – indyjski Ryszi, autor traktatu Jogasutry
Pradźapati (Pradżapati) – aspekt Boskiego Ojca
prasadam – wegetariański pokarm ofiarowany w czasie pudźy do spożycia, komunia
pradżnia (prajńa) – prawiedza, mądrość, wszechwiedza, pierwotna zdolność zrozumienia
prana – siła, energia witalna, moc życia i oddechu, energia słoneczna
pratjaja – odczuwanie, odbiorczość, intuicyjna percepcja, czujność
prema – duchowy dar Bożej Miłości, najwyższa i najczystsza postać Miłości
Prythiwi – Bogini Ziemi; żywioł ziemi w filozofii indyjskiej
pudźa – msza, nabożeństwo, rytuał religijny, ceremonia
Purany – rodzaj świętych pism indyjskich
Puri – miasto w Indii, jedna z czterech siedzib Śankaraćarja hinduizmu
Purusza - dusza, jaźń, czysta istota, wnętrze, mieszkaniec wnętrza, człowiek
Puszan – wedyjski Bóg rozkwitu i wzrostu, także duchowego

Q

qawwali - rodzaj muzyki praktykowany przez sufich i joginów w Indii

R

Radha – małżonka Pana Kryszny
radźas – druga z trzech gun, pasja, ambicja, namiętność
raga – przywiązanie lub rodzaj muzyki indyjskiej
Rama – mityczny bohater i awatara Wisznu, zwycięski pogromca demona Rawana
Ramajana – epos opisujący dzieje króla Rama i zwycięstwo dobra nad złem
rasa – smak; w wisznuizmizmie rodzaj związku
Ratha Jatra – wisznuickie Święto Rydwanu
Ratri – wedyjska Bogini nocy, wieczora i zmierzchu; noc
reinkarnacja – ponowne wcielanie żyjącej duszy (jaźni), atmana
Rudra – imię Śiwa, aspekt Natury, Przyrody; trzecia emanacja Boga Śiwa, dawca lekarstw
Rudrani - inaczej Lakini, małżonka Ducha Przyrody, Rudra-Deva
Rygweda – jedna z Wed – Świętych Ksiąg Starożytnej Indii
Ryszi – mędrzec, mistrz madrości; klasa istot oświeconych
ryta – prawo i porządek boski we wszechświecie, zasada ładu i harmonii

S

Sadguru – zrealizowany guru, nauczyciel świata
sadhana – dyscyplina praktyki duchowej, która prowadzi do realizacji
sadhu – święty asceta, mistyk
samadhi – ekstaza, stan świadomości w którym ustaje myślenie, zjednoczenie
sampradaja – stowarzyszenie, zrzeszenie, zbór, zgromadzenie, braterska wspólnota joginów
samourzeczywistnienie – w jodze niższy stopień duchowego oświecenia
Samaweda – święta księga ekstatycznych pieśni, trzecia Weda
Samsara / sansara – cierpienie, kołowrót narodzin i śmierci
sannjasa – wyrzeczenie, najwyższy inicjacyjny stopień ucznia, faza życia
sangha – wspólnota, bractwo, zbór; grupa praktykujących jogę regularnie
sankhja – klasyczna filozofia indyjska mająca podstawy w traktacie Bhagawad Gita
sannjasa – wyrzeczenie, życie mnicha lub mniszki, najwyższy stopień uczniostwa w jodze i tantrze
sanskryt – starożytny alfabet indoeuropejski
saptasindhawa – siedem świętych rzek w tradycji indyjskiej
Saraswati – Bogini, małżonka Boga Brahma, patronka muzyki i wiedzy

uważany przez zwolenników za awatarę Boga, Ramy, Kriszny, Śiwy i Śakti

Sati – Bogini, pierwsza małżonka Boga Śiwa i córka Dakszy; ceremonia pogrzebowa
satja juga – epoka prawdy, złoty wiek, pierwsza część czterowiecza
sattwa – najszlachetniejsza z trzech gun, określająca równowagę wewnętrzną, prawość, zgodność i spokój ducha
Sawitar – wedyjski Bóg ucieleśniający duszę słońca i źródło życia
seremetyzm - brak kompetencji w zakresie ezoteryki
siddha – cudotwórca, doskonały, rodzaj półboskich istot
siddhi – charyzmatyczna moc duchowa, owoc duchowej realizacji; często dar duchowy, oznaka uświęcenia
siedem matek – idea pochodzenia ludzkości od siedmiu Matek-Bogiń; Plejady
Sita – dosłownie: "bruzda", Bogini urodzona w bruździe, małżonka proroka i awatara Rama
soma – święty napój mający na celu pojednanie z bóstwami niebios
Subhadra – siostra awatara Kryszny
Surja – anielski Bóg Słońca; dosłownie "słońce"
sutra – zwięzły aforyzm służący jako środek do zapamiętania świętych nauk
swami – Święty, Czcigodny, Dostojny; tytuł świętej osoby; Ojciec Święty
seremetyzm - brak kompetencji w zakresie ezoteryki
swastyka – wedyjski symbol pomyślności i powodzenia w formie indyjskiego krzyża
system kastowy – naturalny system podziału ról społecznych w kulturze wedyjskiej

Ś

Śaka, Sakka – buddyjski władca uważany za inkarnację Boga Indra
śakti – moc i potęga boskiej natury, żeński aspekt Boga, Boskość; także siła czy energia udzielająca wszelkich charyzmatów, duchowych darów (siddhi).
śaktyzm – kult Bogini i żeńskiej mocy w hinduizmie, podstawa tantry
Śankara – reformator hinduizmu
śastra - starożytny indyjski traktat poruszający tematy filozoficzno-religijne
siddhi – cudowne zdolności i moce
Śikhara – typ północnoindyjskiej świątyni
Śiwa – Najświętsze Imię; Łaska, Przychylność, Trzecia Osoba Stwórcy niszcząca grzech, cierpienie, błędy i zło
śiwaizm - indyjski i nepalski kult Boga Śiva w hinduizmie
śrawaka – uczeń słuchający nauk guru na własne uszy
Śri – jedno z imion Bogini Lakszmi
święta krowa – o indyjskim szacunku do matki krowy
święty - osoba uznana za posiadającą boskie właściwości, często dar uzdrawiania lub materializacji wibhuti

Sz

Szachy - Królewska gra indyjskiego pochodzenia mająca wiele wariantów
Szastra - zobacz śastra

T

tamas – trzecia z trzech gun; ciemność, zaślepienie, niewiedza
tantryzm (śaktyzm) – religijna filozofia i kultura, siła seksualna łącząca pierwiastek żeński i męski
Tara – forma Bogini, jedna z dziesięciu archetypów małżonki Boga Śiwy, występuje w pięciu postaciach
tattwa – prawda, prawdziwa istota, podstawowa zasada, prawdziwy byt
tilaka (bindi) – kropka z pasty sandałowej malowana na czole hinduskich kobiet lub znak malowany na ciele typowy dla danej sampradaji
tithi – jednostka czasu równa jednemu dniu księżycowemu
treta juga – druga część czterowiecza, wiek srebrny w naukach hinduizmu
trimurti – Trójca Święta – Brahma (Kreacja), Wisznu (Utrzymanie), Śiwa (Niszczenie)
trzech ojców – doktryna wisznuicka
tulasi – rodzaj kwiatu używanego w ceremoniach religijnych typu "puja"
turija – stan ciągłej świadomości
Twaszar – wedyjski Bóg – Architekt, Twórca

U

Uma – małżonka Boga Śiwa, jedno z imion Bogini Parwati
Upadewa (Upadeva) – w mitologii indyjskiej: półanioł, półbóg
Upaniszady – sanskrycki gatunek literacki
Uszas – Bogini świtu, jutrzenki, poranka przed wschodem słońca

V

W

wahana – nosiciel, pojazd; zwierzę na którym w ikonografii hinduistycznej podróżuje Bóstwo
Waju (Vāyu) – wedyjski Bóg powietrza, wiatru, zdrowia i światła
Wamana – czwarta inkarnacja Boga Wisznu w postaci karła, pogromcy demona Bali
wanaprastha – faza życia, jedna z czterech aśram
Waraha – druga inkarnacja Boga Wisznu w postaci Dzika
warna – kasta, zasadnicza grupa społeczna
Waruna – wedyjski Bóg czuwający nad ładem i porządkiem wszechświata
wedanta – indyjski ruch filozoficzny będący kontynuacją i objaśnieniem Wedy
wedanta sutra – święta księga wedanty
Wedy (Veda) – święte Pisma indoeuropejczyków, arjan i współcześnie hindusów
wedyzm – najstarszy kierunek hinduskiej religijności arjan (aryjczyków)
wegetarianizm – zdrowe jogiczne odżywianie z wyłaczeniem tego co pochodzi z zabijania zwierząt
wibhuti – cudownie materializowany popiół, symbol czystości i świętości, łaska Pana Śiwy
wirat - słowo sanskryckiego pochodzenia oznaczające Naturę jako MOST do Boga
Wisznu – jedna z postaci trimurti odpowiedzialna za utrzymanie Wszechświata, Bóg w wisznuizmie
wisznuizm – jeden z trzech głównych nurtów religijności i duchowości indyjskiej
Wrindawana – święte miasto wisznuitów w Indii
Wrytra – demon, asura, zły duch, demon złej myśli i negatywizmu pokonany przez Boga Indra